perestiş

perdah

Farsça pardāχt پرداخت z "bitim, cila, finiş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça pardaχtan, pardāz- پردختن, پرداز z "sona erdirmek, bitirmek, oldurmak, düzmek, (bir şeyi bir şeye) koşmak, süslemek, hayata geçirmek, vs." fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde para-tak- "ileri-koşmak" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde tak-, taç- "koşmak, koşturmak" fiilinden per+2 önekiyle türetilmiştir.

perde

Farsça parde پرده z "1. örtü, kapı veya çadır örtüsü, yüz örtüsü, 2. müzikte perde" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen pardag sözcüğünden evrilmiştir.

pereme

Yeni Yunanca pérama πέραμα z "geçit, nehir veya liman geçişinde kullanılan sal" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca peraióō περαιόω z "karşıya geçirmek, iletmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *per-eh₂-i̯é- (*per-ē-i̯é-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "geçmek" kökünden türetilmiştir.

perende

Farsça parande پرنده z "uçan, uçucu, kanat çırpan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça par-andāχtan پرنداختن z "uçmak, kanat çırpmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça par پر z "kanat" ve Farsça andāχtan, andāz- أنداختن z "atmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

+perest

Farsça parast پرست z "tapan, hizmet eden" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça parastīdan پرستيدن z "tapmak, hizmet etmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça paristīdan "bir kişinin veya şeyin önünde veya başında durmak, hazır durmak, hizmet etmek" fiilinden evrilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde pairi-stā- "karşı durmak, arz etmek" fiili ile eş kökenlidir. Avestaca fiil Avesta (Zend) dilinde yazılı örneği bulunmayan *stā- "durmak" fiilinden per+2 önekiyle türetilmiştir.

perestiş
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"konukseverlik, ilgi ve saygı" [ Yazıcızade Ali, Tarih-i Âl-i Selçuk, 1423]
ḥoş görüp merḥaba ve perestiş kıldı. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
perestiş: Adorare. V. tapmak.

Köken

Farsça parastiş پرستش z "hizmet etme, ibadet etme" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen parastişn sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için +perest maddesine bakınız.


06.11.2018
perfeksiyon

Fransızca perfection "mükemmellik, tekemmül" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen perfectio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince perficere "bir şeyi sonuna kadar yapmak" fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince facere, fact- "yapmak, etmek" fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir.

perforasyon

Fransızca perforation "delik, delme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince perforare "delmek, delik açmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen forare fiilinden per+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *bʰorH-eh₂-i̯é- (*bʰor-ē-i̯é-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *bʰerH- (*bʰer-) kökünden türetilmiştir.

performans

Fransızca ve İngilizce performance "icraat" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce perform "icra etmek, gereğini yerine getirmek" fiilinden +entia ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Fransızca parformer "«usulüne göre yapmak», icra etmek, gereğini yerine getirmek" fiilinden alıntıdır. Eski Fransızca fiil Latince forma sözcüğünden per+1 önekiyle türetilmiştir.

pergel

Farsça pargār پرگار z "daire çizme aygıtı" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde pairi-kāra- "çevre-eden" sözcüğü ile eş kökenlidir.

pergola

İtalyanca pergola "çardak, özellikle üstü sarmaşıkla kaplı koridor şeklinde geçit" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince pergula "çatı saçağı, balkon, sundurma" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince pergere "ileri çıkmak, devam etmek" fiilinin küçültme halidir.