per+

penumbra

Latince penumbra "yarı-gölge" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince paene "hemen hemen, yaklaşık" ve Latince umbra "gölge" sözcüklerinin bileşiğidir.

penye

Fransızca peigné "taranmış, taranmış yün veya pamuk" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca peigner "taramak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen pectinare fiilinden evrilmiştir. Geç Latince fiil Latince pecten "tarak" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *peḱ-ten-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *peḱ- "taramak" kökünden türetilmiştir.

pepe

"peltek konuşma sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

pepsin

Fransızca pepsine "sindirimde rol alan enzim" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca aynı anlama gelen Pepsin sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1835 Theodor Schwann, Alm. doğa bilimci .) Bu sözcük Eski Yunanca pépsis πέψις z "pişirme, sindirme" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca péptō πέπτω z "yemek pişirmek, sindirmek" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pekʷ- "pişirmek" biçiminden evrilmiştir.

per+
Köken

Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "1. ön, öte, 2. ödemek, satmak, 3. öne atılmak, tehlikeye girmek" biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

Hintavrupa dillerinde öne, ileriye, öteye hareket bildiren edattır. Ekli ve çekimli biçimleriyle birlikte Latince per+, prae+, pro+, Yeni Yunanca para+, pro+, peri+, Farsça par+, far+, fra+, İngilizce for ve fro biçimlerini alır. • Hintavrupa dillerinde "öteye geçmek ve geçirmek" anlamına gelen fiiller ile "kapı" anlamına gelen adlar da aynı kökten türetilmiştir. Karş. Latince portare, Almanca fahren, İngilizce ferry, Farsça burdan "taşımak", Latince porta "kapı".


05.02.2019
perakende

Farsça parāgande پراگنده z "dağınık, saçılmış, parça parça" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça pargandan "(etrafa) dağıtmak, saçmak" fiilinden türetilmiştir. (Kaynak: Desmond Durkin-Meisterernst, Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthi sf. 268) Bu sözcük Orta Farsça yazılı örneği bulunmayan *gandan "saçmak" fiilinden per+2 önekiyle türetilmiştir.

perçem

Farsça parçam پرچم z "başın büyük bölümünü kazıtarak salınan at kuyruğu şeklindeki saç [esk.], mızrağın ucuna takılan at kuyruğu, tuğ, sancak" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça par "kanat" ve Farsça çamīdan چميدن z "salmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

perçin

Farsça parçīn پرچين z "1. kıvrık, çengel, 2. çakıldıktan sonra ucu kıvrılmış çivi" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça parçīdan sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Farsça çīdan, çīn- چيدن, چين z "kıvırmak, burmak" fiilinden türetilmiştir.

perdah

Farsça pardāχt پرداخت z "bitim, cila, finiş" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça pardaχtan, pardāz- پردختن, پرداز z "sona erdirmek, bitirmek, oldurmak, düzmek, (bir şeyi bir şeye) koşmak, süslemek, hayata geçirmek, vs." fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde para-tak- "ileri-koşmak" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Avesta (Zend) dilinde tak-, taç- "koşmak, koşturmak" fiilinden per+2 önekiyle türetilmiştir.

perde

Farsça parde پرده z "1. örtü, kapı veya çadır örtüsü, yüz örtüsü, 2. müzikte perde" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen pardag sözcüğünden evrilmiştir.

pereme

Yeni Yunanca pérama πέραμα z "geçit, nehir veya liman geçişinde kullanılan sal" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca peraióō περαιόω z "karşıya geçirmek, iletmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *per-eh₂-i̯é- (*per-ē-i̯é-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *per-¹ "geçmek" kökünden türetilmiştir.