pat1

pastör

Fransızca pasteur veya İngilizce pastor "1. çoban, 2. Protestan vaizi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince pastor "çoban" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince pascere "(hayvan) beslemek" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *peh₂- (*pā-) "beslemek" biçiminden evrilmiştir.

pastörize

Fransızca pasteuriser "yüksek ısı vererek sütteki mikropları öldürmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Louis Pasteur "Fransız bilim adamı (1822-1895)" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

paşa

Farsça pādişāh "hükümdar" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

paşmina

İngilizce pashmina "bir tür ince yünlü kumaş" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Farsça paşmīne پشمينه z "her çeşit yünlü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça ve Orta Farsça paşm پشم z "yün" sözcüğünden +īn ekiyle türetilmiştir.

pat(o)+

Fransızca ve İngilizce patho+ "[bileşik adlarda] acı veya hastalık" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca páthos πάθος z "duygu, özellikle acı veya acıma duygusu" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca pásχō πάσχω, παθ- z "hissetmek, acı duymak" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷn̥dʰ- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷendʰ- "acı çekmek" kökünden türetilmiştir.

pat1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: badar badar [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol badar badar yügürdi [patırtı sesiyle koştu] Türkiye Türkçesi: [ Danişmend-Name, 1360]
ok fışıldusı, yay tınkıldusı, tüfeng patıldusı Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
paturdı usit. kütürdı paturdı: Strepitus, tumultus, rumor. (...) patadak پتادق: Cum strepitu & impetu. Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
pat: Yassı şey. Yassı şeyle vuruldukda çıkan ses. (...) pat küt: darp, el şakası. (...) pataklamak: pata küt darp etmek.

Köken

"yassı şeyle vurma sesi, patlama sesi" Ses yansımalı sözcüktür.

Ek açıklama

Karş. partla- "patlamak". • Çeşitli dillerdeki benzeri ifadeler (ör. Yeni Yunanca patássô "dövmek") ses sembolizmi benzerliğinden kaynaklanır.

Benzer sözcükler

çat pat, çatır patır, pat küt, pata küte, pataklamak, patır, patır kütür, patır patır, patırdamak, patırtı, pattadak, pattadanak


09.09.2017
pat2

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

pat3

Fransızca pat "satrançta beraberlik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca patta veya patto "1. anlaşma, ittifak, 2. oyunda beraberlik" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Latince pactum "anlaşma" sözcüğünden evrilmiştir.

patates

Yeni Yunanca patátes πατάτες z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca patáta πατάτα z "kökleri yenen bir bitki, solanum tuberosum" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük İspanyolca patata "tatlı patates, ipomea batatas" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük G. Amerika dillerinden Taino dilinde aynı anlama gelen batata sözcüğünden alıntıdır.

patavatsız

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

pate

Fransızca pâté "ciğer ezmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca pâte "ezme, bulamaç" sözcüğünün geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Geç Latince pasta sözcüğünden evrilmiştir.