oruç

ortay

Türkiye Türkçesi orta sözcüğünden Yeni Türkçe +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

ortodoks

Yeni Yunanca orthódoksos ορθόδοξος z "1. doğru mezhep sahibi, doğru öğretiye uygun, 2. Rum kilisesine verilen bir unvan" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca orthós ορθός z "doğru, dik" ve Yeni Yunanca ve Eski Yunanca dóksa δόξα z "görüş, doktrin, mezhep, öğreti" sözcüklerinin bileşiğidir.

ortodonti

Fransızca orthodontie "diş düzeltme mesleği" sözcüğünden alıntıdır.

ortopedi

Fransızca orthopédie "kemik ve kas deformasyonlarını düzeltme yöntemi (özellikle çocuk ve ergenlerde)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca orthós ορθός z "düzgün, doğru" ve Eski Yunanca paideía παιδεία z "eğitim, çocuk yetiştirme" sözcüklerinin bileşiğidir.

ortostat

İngilizce orthostat "1. ayakta durma, 2. dikme, dikilitaş" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen orthostátēs ὀρθοστάτης z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca orthós "doğru, dik" ve Eski Yunanca stātós στατός z "duran, durdurulmuş" sözcüklerinin bileşiğidir.

oruç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Codex Cumanicus, 1303]
jejunium - Fa: oroza [orūze] - Tr: oruǵ [oruc]

Köken

Soğdca yazılı örneği bulunmayan *rōçag "oruç tutma" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Soğdca sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen rōzag sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Soğdca rōç "gün" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için ruz maddesine bakınız.

Ek açıklama

/ç/ sesi Türkçe sözcüğün Farsçadan ziyade bir Doğu İran dil veya diyalektinden alındığını gösterir. Karş. Farsça rōze < Orta Farsça rōzag (aynı anlamda).


14.11.2019
orun

Eski Türkçe oron veya orun "makam, taht" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Moğolca aynı anlama gelen orun sözcüğü ile eş kökenlidir.

oryantal

Fransızca oriental "doğuya ait, doğulu" deyiminden alıntıdır. Fransızca deyim Fransızca orient "doğu" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen oriens sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince oriri "(güneş) doğmak" sözcüğünden +ent° ekiyle türetilmiştir.

oryantasyon

Fransızca orientation "yönelme, yön belirleme, psikolojide kişinin yerini ve çevresini bilmesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca orienter "1. doğuya yönelmek [esk.], 2. yönelmek, yön belirlemek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Fransızca orient "doğu" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

osilasyon

Fransızca ve İngilizce oscillation "dalgalanma, salınma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen oscillare fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince oscillum "rüzgârda salınması için ağaç dallarına asılan uğur, salıncak" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

osmiyum

Yeni Latince osmium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1803 Smithson Tennant, İng. kimyacı.) Latince sözcük Eski Yunanca osmḗ οσμή z "pis koku" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca ózō "pis kokmak" fiilinden +ism° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₃ed- (*od-) kökünden türetilmiştir.