ortanca1

ort(o)+

Fransızca ve İngilizce ortho+ "[bileşik adlarda] düz, doğru" parçacığından alıntıdır. Fransızca parçacık Eski Yunanca aynı anlama gelen orthós ορθός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃erdʰ- (*ordʰ-) "dik, düz" biçiminden evrilmiştir.

orta

Eski Türkçe ortu "merkez(de), orta(da)" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe or- "kesmek" fiilinden türetilmiştir.

ortaç

Türkiye Türkçesi orta sözcüğünden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

ortak

Eski Türkçe ortuk "ortak" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ort- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe or- "kesmek, pay etmek" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.

ortam

Türkiye Türkçesi orta sözcüğünden Yeni Türkçe +Im ekiyle türetilmiştir.

ortanca1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Nasırüddin Rabguzi, Kısasü'l-Enbiya, 1310]
uluğı bāḳilā endāzesinçe, ortançısı noχūd endāzesinçe, kiçigi yasmuk [mercimek] endāzesinçe. [ Meninski, Thesaurus, 1680]
ortanca & ortanci: Intermedius, medius, mediocris.

Köken

Türkiye Türkçesi orta sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için orta maddesine bakınız.

Ek açıklama

Görünürde +IncA zarf eki kullanılmıştır. Ancak erken örneklerde görülen ortançı biçimi, +IncI sayısal sıralama ekini düşündürür.

Benzer sözcükler

ortanca


20.08.2017
ortanca2

Fransızca hortensia "bir süs çiçeği" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Theodore Commerson, Fr. botanikçi (1727-1773).) Fransızca sözcük Hortense Lepaute "Commerson'un arkadaşı olan bir kadın" özel adından türetilmiştir.

ortay

Türkiye Türkçesi orta sözcüğünden Yeni Türkçe +(g)Ay ekiyle türetilmiştir.

ortodoks

Yeni Yunanca orthódoksos ορθόδοξος z "1. doğru mezhep sahibi, doğru öğretiye uygun, 2. Rum kilisesine verilen bir unvan" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca orthós ορθός z "doğru, dik" ve Yeni Yunanca ve Eski Yunanca dóksa δόξα z "görüş, doktrin, mezhep, öğreti" sözcüklerinin bileşiğidir.

ortodonti

Fransızca orthodontie "diş düzeltme mesleği" sözcüğünden alıntıdır.

ortopedi

Fransızca orthopédie "kemik ve kas deformasyonlarını düzeltme yöntemi (özellikle çocuk ve ergenlerde)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca orthós ορθός z "düzgün, doğru" ve Eski Yunanca paideía παιδεία z "eğitim, çocuk yetiştirme" sözcüklerinin bileşiğidir.