oran

or(o)+

Fransızca ve İngilizce oro+ "[bileşiklerde] dağ" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca óros όρος z "dağ" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca órnymi "yükselmek, kalkmak" fiilinden türetilmiştir.

ora

Türkiye Türkçesi ol "işaret sıfatı ve zamiri" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +rA ekiyle türetilmiştir.

orak

Eski Türkçe orġak "ot biçme aleti" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe or- "biçmek" fiilinden Eski Türkçe +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

oral

Fransızca oral "ağza ilişkin, ağızdan, sözlü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen oralis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince os, or- "ağız" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₃éh₁-o-s (*ṓ-o-s) "ağız" biçiminden evrilmiştir.

oralet

Oralet "Eczacıbaşı Holding'e ait meşrubat konsantresi markası" ticari markasından alıntıdır. (İlk kullanımı: 1962)

oran
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
bir orum ot [[bir tutam ot]] Türkiye Türkçesi: oranlamak "kestirmek" [ Kul Mes'ud, Kelile ve Dimne terc., 1347 yılından önce]
andan bir heybet ve eymenmeklik görmedim ki aŋa göre anuŋ ḳuvvetin oranlayam Türkiye Türkçesi: "ölçü, miktar" [ anon., Kısas-ı Enbiya terc., 1390 yılından önce]
ol altun ipliklerin daχı cümle aldık, yüz batman oranı var-idi Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
oran: Modus, methodus, mensura, proportio

Köken

Eski Türkçe orum "kesim, tutam" sözcüğü ile eş kökenlidir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe or- "kesmek" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için orak maddesine bakınız.

Ek açıklama

Ek yapısı açık değildir; +An partisip eki sözkonusu olamaz.

Benzer sözcükler

oranlamak

Bu maddeye gönderenler

orantı


29.03.2019
orangutan

Fransızca orangoutan "Malaya ve Sumatra bölgesine mahsus bir tür maymun" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Malayca orang utan "orman adamı" deyiminden alıntıdır.

orantı

Türkiye Türkçesi oran sözcüğünden Yeni Türkçe +(In)tI ekiyle türetilmiştir.

oratoryo

İtalyanca oratorio "1. dua yeri, şapel, 2. dini içerikli koral yapıt" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Geç Latince oratorium "dua yeri" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince orare "konuşmak, dil dökmek, dua etmek" fiilinden +(t)orium ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince os, or- "ağız" sözcüğünden türetilmiştir.

ordinaryüs

Yeni Latince professor ordinarius "(Alman üniversitelerinde) nizami profesör" deyiminden alıntıdır. Latince deyim Latince ordinarius "nizami, usule uygun" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince ordo, ordin- "düzen, nizam, tertip, rütbe" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

ordinasyon

Fransızca ve İngilizce ordination "1. düzenleme, düzene sokma veya girme, 2. rahiplik mesleğine kabul edilme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen ordinatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince ordinare "düzenlemek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ordo "düzen, nizam" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.