nefret

nefes

Arapça nfs kökünden gelen nafas نفس z "soluk" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen naphşā veya npheşā נפשא z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Akatça napāşu "soluk alma" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

nefir

Farsça nfr kökünden gelen nafīr نفير z "savaş borusu, trompet" sözcüğünden alıntıdır.

nefis1

Arapça nfs kökünden gelen nafs نَفْس z "1. ruh, benlik, can, kişi, 2. felsefede ruhun maddeye yönelen veya hayvani düzeyi (appetitus veya spiritus appetens)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafasa نَفَسَ z "nefes aldı" fiilinin faˁl vezninde türevidir.

nefis2

Arapça nfs kökünden gelen nafīs نفيس z "değerli, arzu edilen" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafusa نَفُسَ z "arzu etti, kıskandı, iştah duydu" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

nefiy

Arapça nfw kökünden gelen nafy نفى z "1. sürgün etme, dışlama, 2. mantıkta olumsuzlama, dışlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafā نفا z "dışladı, sürgün etti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

nefret
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"tiksinme" [ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
tīzlikden tabiˁātı nefret dutar cehd ideler kusmayalar [ Ahmed b. Kadı-i Manyas, Gülistan tercümesi, 1429]
cāhilden ehle ne kadar nefret olursa, ehlden cāhile yüz ol kadar vaḥşet vardur "kaçışma" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
şehir halkı 'Bunlar taˁūnlu şehirden gelmişlerdir' deyü sizlerden nefret edüp [kaçışıp] ac u zāc kalırsız [ Meninski, Thesaurus, 1680]
nefret: (...) Usit. pro nefr: Aversio, fuga, abominatio [kullanımda nefr yerine, kaçınma, tiksinme]

Köken

Arapça nfr kökünden gelen nafra(t) نَفْرة z "kaçınma, kaçışma, kaçışan güruh" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nafara نَفَرَ z "ürktü, ürküp kaçtı" fiilinin faˁla(t) vezninde masdarıdır.

Daha fazla bilgi için nefer maddesine bakınız.

Ek açıklama

Esas anlamı "hayvanların paniğe kapılıp kaçışması" olup, 17. yy'a dek daha çok bu anlamda görülür.

Benzer sözcükler

müteneffir

Bu maddeye gönderenler

menfur


13.05.2015
nefrit

Fransızca néphrite "böbrek enfeksiyonu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca nephroí νεφροί z "böbrekler" sözcüğünden +itis ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *negʷʰ-ró-s biçiminden evrilmiştir.

neft

Arapça nfṭ kökünden gelen nafṭ نفط z "petrol" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen nephṭ נֵפְטְ z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen napṭu sözcüğünden alıntıdır. Akatça sözcük Akatça nabāṭu "yanmak, parlamak" fiilinden türetilmiştir. (Kaynak: Chicago Assyrian Dictionary sf. 11:122)

negatif

Fransızca aynı anlama gelen négatif sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince negativus "değilleyici, a.a." sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince negare "değillemek, yadsımak" fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ne veya nec "değil" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ne biçiminden evrilmiştir.

neglije

Fransızca négligé "1. bakımsız, ihmal edilmiş, 2. samimi ortamda giyilen iddiasız giysi, gecelik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca negliger "ihmal etmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen negligere fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince nec "değil" ve Latince legere "seçmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

negroit

Fransızca négroïde "zenciye benzer (ırk)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca nègre "zenci, kara" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen niger, negr- sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *nekʷ-ro- "karanlık" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *nekʷ-t "gece" kökü ile eş kökenlidir.