mil1

mikrosefal

Fransızca microcéphale "küçük kafalı" sözcüğünden alıntıdır.

mikroskop

Fransızca microscope "küçük şeyleri gösteren aygıt" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince microscopium sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1625 Giovanni Faber, Alm./İtal. bilim adamı.)

miks

İngilizce mix "karıştırmak (fiil), karışım (isim)" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca mixte "karışık" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen mixtus sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince miscere "karışmak, karıştırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *miḱ-sḱé- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *mei̯ḱ-, *mei̯ǵ- kökünden türetilmiştir.

miktar

Arapça ḳdr kökünden gelen miḳdār مِقْدَار z "ölçek, ölçme aracı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "ölçtü, ölçüştü" fiilinin mifˁāl vezninde alet adııdır.

mikyas

Arapça ḳys kökünden gelen miḳyās مقياس z "ölçüm aracı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāsa قاس z "ölçtü, kıyas etti" fiilinin mifˁāl vezninde alet adııdır.

mil1
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"mesafe ölçüsü" [ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
Aŋa ol géce sanki bir yıl idi / Ne bilür yüridüğü kaç mīl idi "... şiş" [ Yazıcızade Ali, Tarih-i Âl-i Selçuk, 1423]
ḳaṣd itdiler kim Berkiyāruġuŋ gözine mīl çekeler. "... dikilitaş" [ Fuzuli, Divan & Leyla ve Mecnun, 1535]
Mezārum üzre koymaŋ mīl [dikilitaş] eger kūyinde cān versem / Koyuŋ bir sāye [gölge] düşsin kabrüme ol servi kāmetden "... eksen" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
mil: (...) Bazı âlâtın mihveri. Değirmen taşı mili, kıble-nümâ mili, sürme mili.

Köken

Arapça myl kökünden gelen mīl ميل z "1. şiş, dikilitaş, yolda mesafe taşı, 2. iki mesafe taşı arasındaki uzaklık, 4000 arşın veya y. 1440 metre" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen mīl מֵיל z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince milia "1400 metre dolayında mesafe ölçüsü" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince mille passus "bin adım" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için mili+ maddesine bakınız.

Ek açıklama

Latin mesafe ölçüsü olarak MÖ 3. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Aramice biçim Roma imparatorluğu döneminde belirir ( ▪ Jastrow, Dict. of the Targumim, Talmud Bavli etc. sf. 773). Orta Yunanca mílion, Fransızca mille, İngilizce mile (aynı anlamda) Latinceden alınmıştır.

Benzer sözcükler

değirmen mili, deniz mili, mil çekmek, tekerlek mili


06.11.2018
mil2

Yunanca ámilon άμυλον z "ince un, nişasta" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Yunanca sözcük Eski Yunanca ámylos άμυλος z "öğütülmüş" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca mýlē μύλη z "değirmen" sözcüğünden evrilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *melh₂- (*mel-) "öğütmek" biçiminden evrilmiştir.

milat

Arapça wld kökünden gelen mīlād ميلاد z "doğum günü, özellikle İsa'nın doğum günü, noel" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice yld kökünden gelen aynı anlama gelen mīlād מילׇד z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice yālad "doğurmak" fiilinden türetilmiştir.

mildiyö

İngilizce mildew "bitkilerde görülen bir mantar hastalığı" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski İngilizce mildeaw "bitki balı, bitki yapraklarında bir tür sineğin ürettiği tatlı madde" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *melithaz "bal" biçiminden türetilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *mélit "bal" biçiminden evrilmiştir.

milenyum

Latince millennium "binyıl" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince mille "bin" ve Latince annus "yıl" sözcüklerinin bileşiğidir.

milföy

Fransızca mille feuilles "bin yaprak, bir tür pasta" deyiminden alıntıdır.