metafizik

meşum

Arapça şˁm kökünden gelen maşˀūm مشؤم z "uğursuz" sözcüğünden alıntıdır.

meşveret

Arapça şwr kökünden gelen maşwara(t) مشورة z "danışma, görüş alışverişinde bulunma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şāra سَارَ z "gösterdi" fiilinin mafˁala(t) vezninde masdarıdır.

met

Arapça mdd kökünden gelen madd مدّ z "uzama, uzanma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madda مَدَّ z "uzadı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır. (NOT: Bu sözcük İbranice middah מִדָּה z "ölçü, boyut, uzunluk" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

meta

Arapça mtˁ kökünden gelen matāˁ متاع z "yararlanılan eşya, ticari eşya" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça mataˁa متع z "yararlandı, keyfini sürdü, hoşlandı" fiilinden türetilmiştir.

metabolizma

Fransızca métabolisme "besinlerin organizma tarafından özümsenmesi süreci" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca metabolḗ μεταβολή z "değişme, alıp verme, mübadele" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca metabállō μεταβάλλω z "çevirmek, değiştirmek, değişmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca bállō βάλλω, βολ- z "atmak" fiilinden meta+ önekiyle türetilmiştir.

metafizik
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Mithat, 1900 yılından önce]
Fizik (tabiiye) üzerine mi? Metafizik (mavera-i tabiiye) üzerine mi? [ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
metafizik: İlm-i mā baˁdet-tabīˁiye.

Köken

Fransızca métaphysique "fizik ötesi, doğa ötesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca metaphysiká μεταφυσικά z "Fizik-ötesi, Aristoteles'in bir kitabının adı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca physiká φυσικά z "doğa bilimi" sözcüğünden meta+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için fizik maddesine bakınız.

Ek açıklama

"Aristoteles külliyatında Physika (Fizik) kitabından sonra gelen bölümler" anlamında, muhtemelen Theophrastos tarafından adlandırılmıştır.


10.12.2015
metafor

Fransızca métaphore veya İngilizce metaphor "simgesel anlatım" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca metaphorá μεταφορά z "1. transfer, başkalaşım, 2. retorikte bir sözcüğü doğal anlamı dışında kullanma, anlam kaydırması" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca metaphérō μεταφέρω z "değiştirme, taşıma, başkalaştırma" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca phérō φέρω z "taşımak, götürmek" fiilinden meta+ önekiyle türetilmiştir.

metal

Fransızca métal "maden" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen metallum sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen métallon μέταλλον z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca metalláō μεταλλάω z "aramak, peşinden gitmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca alláō αλλάω z fiilinden meta+ önekiyle türetilmiştir.

metalürji

Fransızca metallurgie "maden eritme ve arıtma işlemleri" sözcüğünden alıntıdır.

metamorfoz

Fransızca métamorphose "başka şekle girme, dönüşme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen metamórphosis μεταμόρφοσις z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca morphéō μορφέω z "biçim almak" fiilinden meta+ önekiyle türetilmiştir.

metan

Fransızca méthane "kimyada bir gaz" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca méthyle sözcüğünden türetilmiştir.