meridyen

merhale

Arapça rḥl kökünden gelen marḥala(t) مرحلة z "yolculuk, bir günlük yol" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raḥala رحل z "yola çıktı, göçtü" fiilinin mafˁala(t) vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

merhamet

Arapça rḥm kökünden gelen marḥama(t) مرحمة z "acıma, şefkat" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raḥima رحم z "merhamet etti, kucakladı, şefkat gösterdi" fiilinin mafˁala(t) vezninde masdarıdır.

merhem

Farsça marham veya malham مرهم z veya Arapça malġam veya malham ملغم/ملهم z "alaşım, bulamaç, krem" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca málagma μάλαγμα z "a.a., özellikle sepicilikte kullanılan yumuşatıcı bileşim" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca malássō, malag- μαλάσσω, μαλαγ- z "yumuşatmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *mel-ag- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *mel-1 "gevşemek, yumuşamak" kökünden türetilmiştir.

merhum

Arapça rḥm kökünden gelen marḥūm مرحوم z "rahmet edilen, rahmete kavuşmuş olan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raḥama رحم z "merhamet etti" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

meri

Arapça rˁy kökünden gelen marˁī مرعى z "1. riayet edilen, gözetilen, 2. göz önüne alınan, geçerli, cari" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça raˁā رَعَا z "gözetti, davar güttü" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

meridyen
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ulus - gazete, 1935]
Grenviç şark meridiyen'inin 24 derecesile şimal arzının 18 derece 45 saniyesinin kesiştikleri nokta

Köken

Fransızca méridien "boylam, güneşin öğle vakti ulaştığı açı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince meridies "öğle vakti" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince yazılı örneği bulunmayan *medidies biçiminden türetilmiştir. Latince biçim Latince medius "orta" ve Latince dies "gün" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için midi, jurnal maddelerine bakınız.


14.02.2020
merih

Arapça mrχ kökünden gelen mirrīχ "Mars gezegeni" sözcüğünden alıntıdır.

merinos

Fransızca mérinos sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca merinos "Kuzey Afrika kökenli bir koyun türü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Merinos "Merinîler, 13.-15. yy'da Kuzey Afrika'da hüküm süren Berberi hanedanı" özel adından türetilmiştir.

meritokrasi

İngilizce meritocracy "yetenekli seçkinlerin egemen olduğu sistem" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce merit "yetenek, haslet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca aynı anlama gelen mérite sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen meritum sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince merēre "hak etmek, layık olmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı nötrüdür.

merkantilizm

Fransızca mercantilisme "tüccar zihniyeti, eski bir ekonomik öğreti" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen mercantilismo sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca mercante "tüccar, pazarcı" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. İtalyanca sözcük İtalyanca mercare "satmak, ticaret etmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

merkep

Arapça rkb kökünden gelen markab مركب z "(ata ve arabaya) binme, binek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rakaba رَكَبَ z "(ata ve arabaya) bindi" fiilinin mafˁal vezninde ismi zaman ve mekânıdır. (NOT: Bu sözcük Akatça markabtu "binek, araba" sözcüğü ile eş kökenlidir. Akatça sözcük Akatça rakābu "binmek" fiilinden türetilmiştir. )