medeni

meç1

Bulgarca meç меч z "kılıç" sözcüğünden alıntıdır.

meç2

Fransızca mèche "fitil, saç tutamı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince micca "lamba fitili" sözcüğünden evrilmiştir.

meçhul

Arapça chl kökünden gelen machūl مجهول z "bilinmeyen" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cahala جَهَلَ z "bilmedi" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

medar

Arapça dwr kökünden gelen madār مَدار z "1. döngü, yörünge, 2. etrafında dönülen şey, eksen, 3. dönülen yer, göz çukuru" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dāra دَارَ z "döndü" fiilinin mafˁal vezninde masdarıdır.

meddah

Arapça mdh kökünden gelen maddāḥ مدّاح z "medhedici, övgü düzen" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madaḥa مَدَح z "övdü" fiilinin faˁˁāl vezninde meslek adııdır.

medeni
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"Medine'ye ait, Medine'li" [ İrşadü'l-Mülûk ve's-Selâtîn, 1387]
[ Meninski, Thesaurus, 1680]
medenī: Medinensis [Medine'li] "... uygar, Fr. civilisé karşılığı" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
medenī: (...) ehlī, me'nūs

Köken

Arapça mdn kökünden gelen madanī مدنى z "kentli, özellikle Medine'li" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madīna(t) مدينة z "kent, devlet" sözcüğünün nisbet halidir.

Daha fazla bilgi için medine maddesine bakınız.

Ek açıklama

Arapça sözcük sadece "Medine'li" anlamında kullanılır. Osmanlı modernleşmesinin ana kavramlarından olan medeniyet ve temeddün, Fransızca civilisation karşılığı olarak 19. yy'da dolaşıma girmiştir. Karş. Fransızca civil "uygar" < Latince civilis "kentli, kentsel". Ayrıca karş. Eski Yunanca politikós < pólis "kent, devlet".

Benzer sözcükler

medeni kanun, medenileşmek, medenilik

Bu maddeye gönderenler

medeniyet


12.03.2019
medeniyet

Arapça madanī مدنى z "şehirli" sözcüğünden +īya(t)2 ekiyle türetilmiştir.

medet

Arapça mdd kökünden gelen madad مَدَد z "el uzatma, yardım" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madda مَدَّ z "uzadı" fiilinin faˁal vezninde masdarıdır.

medfun

Arapça dfn kökünden gelen madfūn مدفون z "gömülmüş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça dafana دفن z "gömdü" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

medhal

Arapça dχl kökünden gelen madχal مَدْخَل z "1. giriş, dahil olma (masdar), 2. giriş yeri, kapı (ismi mekân)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça daχala دَخَلَ z "girdi" fiilinin mafˁal vezninde ismi zaman ve mekânıdır.

medikal

Fransızca médical "tıbbî" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince medicus "hekim" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince mederi "ilgilenmek, kaygılanmak, tedavi etmek" fiilinden +ic° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *med- "gerekeni yapmak" biçiminden evrilmiştir.