meşrut

meşkûk

Arapça şkk kökünden gelen maşkūk "şüpheli, kuşkulu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şakka شكّ z "kuşkulandı" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

meşrep

Arapça şrb kökünden gelen maşrab مَشْرَب z "1. içme, 2. içme yeri, çeşme başı, 3. [mec.] bir görüş veya eğilimde olanların toplandığı yer, 4. eğilim, mezhep, fikir akımı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şurb شَرَبَ z "içme" sözcüğü ile eş kökenlidir.

meşru

Arapça şrˁ kökünden gelen maşrūˁ مشروع z "hukuka uygun, şeriate uygun, caiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şaraˁa شَرَعَ z "yasadı, düzenledi" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

meşrubat

Arapça şrb kökünden gelen maşrūbāt مشروبات z "içilen şeyler" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça maşrūba(t) مشروبة z "içilen şey" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Arapça şaraba شَرَبَ z "içti" fiilinin mafˁūl vezninde tekilidir.

meşruhat

Arapça şrḥ kökünden gelen maşrūḥāt مشروحات z "açıklanan şeyler, açıklamalar" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça maşrūḥa(t) مشروح z "açıklanan şey" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük Arapça şaraḥa شرح z "açtı, şerhetti" fiilinin mafˁūl vezninde tekilidir.

meşrut
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"şart koşulmuş" [ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
ders-i ˁām itmege meşrūṭ olmağın [halka ders vermesi şart koşulmuş olduğundan] "... siyasette şartlı egemenlik" [ Şinasi, Tasvir-i Efkâr makaleleri, 1860]
hükümet-i dünyevīsini İtalya Krallığı gibi bir devlet-i meşrūtaya feragat etmiş ola.

Köken

Arapça şrṭ kökünden gelen maşrūṭ مشروط z "koşula bağlanmış, şartlı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şaraṭa شرط z "şart koştu" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

Daha fazla bilgi için şart1 maddesine bakınız.

Ek açıklama

Yeni Osmanlıca meşrutiyet kavramı 1860 dolayında Şinasi ve Tasvir-i Efkâr çevresinde belirmiştir.

Benzer sözcükler

meşruti, meşrutiyet


22.05.2019
meşum

Arapça şˁm kökünden gelen maşˀūm مشؤم z "uğursuz" sözcüğünden alıntıdır.

meşveret

Arapça şwr kökünden gelen maşwara(t) مشورة z "danışma, görüş alışverişinde bulunma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şāra سَارَ z "gösterdi" fiilinin mafˁala(t) vezninde masdarıdır.

met

Arapça mdd kökünden gelen madd مدّ z "uzama, uzanma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madda مَدَّ z "uzadı" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır. (NOT: Bu sözcük İbranice middah מִדָּה z "ölçü, boyut, uzunluk" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

meta

Arapça mtˁ kökünden gelen matāˁ متاع z "yararlanılan eşya, ticari eşya" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça mataˁa متع z "yararlandı, keyfini sürdü, hoşlandı" fiilinden türetilmiştir.

metabolizma

Fransızca métabolisme "besinlerin organizma tarafından özümsenmesi süreci" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca metabolḗ μεταβολή z "değişme, alıp verme, mübadele" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca metabállō μεταβάλλω z "çevirmek, değiştirmek, değişmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca bállō βάλλω, βολ- z "atmak" fiilinden meta+ önekiyle türetilmiştir.