materyel

matbu

Arapça ṭbˁ kökünden gelen maṭbūˁ مطبوع z "damgalanmış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭabaˁa طبع z "damgaladı" fiilinin mafˁūl vezninde edilgen fiil sıfatııdır.

mate

İspanyolca maté "yerba mate (ilex paraguayensis) bitkisinin yapraklarından elde edilen sıcak içecek" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük G. Amerika dillerinden Guarani dilinde aynı anlama gelen mate sözcüğünden alıntıdır.

matem

Arapça Atm kökünden gelen maˀtam مأتم z "cenaze töreni, cenazede ağıt yakan kadınlar topluluğu" sözcüğünden alıntıdır.

matematik

Fransızca mathématique sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca mathēmatiká μαθηματικά z "genel anlamda ilim, özellikle sayılar ilmi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca máthēma μάθημα z "ders, genel anlamda öğrenilen şey, bilgi" sözcüğünden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca manthánō, math- μανθάνω, μαθ- z "öğrenmek" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *mn̥(s)-dʰh₁- (*mn̥(s)-dʰ-) "öğretmek" kökünden evrilmiştir. Bu kök Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *men-¹ "düşünmek" ve Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *dʰeh₁- (*dʰē-) "komak, kılmak" sözcüklerinin bileşiğidir.

materyalizm

Fransızca matérialisme "maddecilik" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce aynı anlama gelen materialism sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1674 Robert Boyle, İng. filozof.) Bu sözcük Latince materia "1. ağaç gövdesi, 2. madde, hammadde" sözcüğünden +ism° ekiyle türetilmiştir.

materyel
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"maddî (sıfat)" [ Cumhuriyet - gazete, 1931]
tahtadan daha maddî hayatın, makineden daha materyel kadını... "malzeme (isim)" [ Cumhuriyet - gazete, 1932]
büyük medeniyetler kurmuş bir milletin zengin tarihi etrafında pek çok materyel toplanabildiği...

Köken

Fransızca matériel "1. madde, malzeme, gereç, 2. maddî" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince materia "1. ağaç gövdesi, 2. madde, hammadde" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince mater "ana" sözcüğünün nötr çoğuludur. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *méh₂tēr (*mā́tēr) biçiminden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için mader maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Eski Yunanca ʰylē ve Yeni Türkçe özdek "1. ağaç gövdesi, 2. hammadde".

Benzer sözcükler

materyal

Bu maddeye gönderenler

materyalizm


09.12.2015
+matik

Fransızca automatique veya İngilizce automatic sözcüğünden alıntıdır.

matine

Fransızca matinée "sabah vakti, gündüz gösterisi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca matin "sabah" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince matutinum "sabahleyin, gün doğumunda" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince matuta "şafak" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir.

matiz

Yeni Yunanca méthystos veya máthisos μάθυσος z "sarhoş" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen methystḗs μεθυστής z sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca methýskō μεθύσκω z "sarhoş olmak" fiilinden +t° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca methý μεθύ z "mayalanmış içki, şarap" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *médʰu "mayalanmış içki" biçiminden evrilmiştir.

matkap

Arapça s̠ḳb kökünden gelen miṯḳab مثقب z "delgeç, delme aracı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṯaḳaba ثقب z "deldi" fiilinin mifˁal vezninde alet adııdır.

matla

Arapça ṭlˁ kökünden gelen maṭlaˁ مَطْلَع z "1. doğum yeri, doğu, yıldızların ve güneşin doğum yeri, 2. şiirde gazelin ilk mısraı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭalaˁa طَلَعَ z "doğdu, belirdi" fiilinin mafˁal vezninde ismi zaman ve mekânıdır.