marangoz

manzume

Arapça nẓm kökünden gelen manẓūma(t) "dizili şey, şiirde ölçü veya ritm" sözcüğünden alıntıdır.

mar

Farsça mār مار z "yılan, (mec.) büklüm" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen mār sözcüğünden evrilmiştir.

maraba

Arapça rbˁ kökünden gelen murābaˁa(t) مرابع z "yükü veya işi paylaşma, kâr ve zararın bir payını üstlenerek bir arazi veya sermayeyi işletme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça rubˁ ربع z "çeyrek, dörtte bir" sözcüğünün mufāˁala(t) vezninde (III) masdarıdır.

marakas

İspanyolca maracas sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca maracá "su kabağından yapılan bir ritm çalgısı" sözcüğünün çoğuludur. Bu sözcük G. Amerika dillerinden Tupi dilinde bir sözcükten alıntıdır.

maral

Farsça marāl مرال z "dişi geyik" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Moğolca maral "geyik" sözcüğünden alıntıdır.

marangoz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"(ahşap) gemi yapımcısı" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
Bu marankoz neferātları dahı (...) kızaklar üzre yeni gemiler yaparak 'pīrimüz yā Nūh' diyerek [ Meninski, Thesaurus, 1680]
maranḳon usit. marangon: Faber lignarius [ahşap ustası]. [ Kieffer & Bianchi, Dictionnaire Turc-Français, 1835]
marangoz: Charpentier [ahşap ustası]

Köken

Yeni Yunanca marangón veya marangós μαραγγόν/μαραγγός z "gemi ahşap ustası" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Venedikçe marangón "1. dalgıç kuşu, karabatak, 2. gemi ahşap ustası" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince mergo "dalgıç, karabatak" sözcüğünden evrilmiştir. Geç Latince sözcük Latince mergere, mers- "(suya) dalmak" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için marina maddesine bakınız.

Ek açıklama

Osmanlı gemici terminolojisinin çoğu unsuru gibi İtalyanca/Venedikçeden alındığı halde Rumca +oz takısının tercih edilmesi muhtemelen İstanbul marangoz esnafının etnik bileşimi ile ilgili bir eğilim olmalıdır.

Benzer sözcükler

marangozhane


13.09.2017
maraton

Fransızca marathon "42,195 km parkur üzerinde koşulan uzun mesafe koşusu" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1896 Michel Bréal ve Pierre de Coubertin, Fr. Olimpiyat yöneticileri.) Fransızca sözcük Marathón "Atina yakınında bir ova" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca márathos μάραθος z "rezene bitkisi" sözcüğünden türetilmiştir.

maraz

Arapça mrḍ kökünden gelen maraḍ مرض z "hastalık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça mariḍa مرض z "hasta idi" fiilinin faˁal vezninde türevidir. Bu sözcük Akatça marāṣu "hasta olmak" fiili ile eş kökenlidir.

maraza

Arapça ˁrḍ kökünden gelen muˁāraḍa(t) معارضة z "karşı gelme, çatışma, kavga etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁaraḍa عَرَضَ z "aykırı geldi, önüne çıktı" fiilinin mufāˁala(t) vezninde (III) masdarıdır.

mareşal

Fransızca maréchal "süvari komutanı [esk.], en üst düzey askeri komutan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *marχaskalk "at hizmetkârı" biçiminden türetilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *marχ- "at" ve Germence yazılı örneği bulunmayan *skalkh "hizmetçi" sözcüklerinin bileşiğidir.

margarin

Fransızca margarine sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca oléomargarine "margarik asitten elde edilen yapay tereyağı" sözcüğünün kısaltmasıdır. (İlk kullanımı: 1869 Hippolyte Mège-Mouriés, Fr. kimyacı.) Bu sözcük Fransızca acide margarique "inci şeklindeki kristalleri olan bir yağ asidi" deyiminden +in° ekiyle türetilmiştir. (İlk kullanımı: 1813 Michel Eugène Chevreul, Fr. kimyacı.) Fransızca deyim Eski Yunanca margarítēs μαργαρίτης z "inci" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen margānīthā מרגניתא z sözcüğü ile eş kökenlidir.