mütekait

müteharrik

Arapça ḥrk kökünden gelen mutaḥarrik متحرِّك z "hareket eden, hareket halinde olan, mobil" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥaraka حَرَكَ z "hareket etti" fiilinin mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütehassıs

Arapça χṣṣ kökünden gelen yazılı örneği bulunmayan *mutaχaṣṣiṣ متخصّص z "ihtisas eden" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaṣṣa خصّ z "seçti, ayırdı" fiilinin mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütehassis

Arapça ḥss kökünden gelen mutaḥassis متحسّس z "soruşturan, haber alan, işitici" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥassa حَسَّ z "duydu" fiilinin mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütehavvil

Arapça ḥwl kökünden gelen mutaḥawwil متحوّل z "tahavvül eden, değişen, değişken" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥāla حَالَ z "döndü, dönüştü" fiilinin mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütekabil

Arapça ḳbl kökünden gelen mutaḳābil متقابل z "tekabül eden, yüz yüze gelen, karşılıklı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳabala قَبَلَ z "yöneldi" fiilinin mutafāˁil vezninde (VI) etken fiil sıfatııdır.

mütekait
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"«oturak», emekli edilmiş (asker)" [ Fatih Sultan Mehmed, Kanunname-i Al-i Osman, 1481 yılından önce]
beğlerbeğiler yüz bin akça ile müteḳāˁid olalar

Köken

Arapça ḳˁd kökünden gelen mutaḳāˁid متقاعد z "oturan, alıkonan, işten alıkonan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳaˁada قعد z "oturdu" fiilinin mutafāˁil vezninde (VI) etken fiil sıfatııdır.

Daha fazla bilgi için tekaüt maddesine bakınız.


22.09.2014
mütekâmil

Arapça kml kökünden gelen mutakāmil متكامل z "tekâmül eden, gelişkin" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kamala كمل z "tam ve bütün idi" fiilinin mutafāˁil vezninde (VI) etken fiil sıfatııdır.

mütekebbir

Arapça kbr kökünden gelen mutakabbir متكبّر z "büyüklük taslayan, kibirli" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kibr "büyüklük taslama, kibir" sözcüğünün mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütekellim

Arapça klm kökünden gelen mutakallim مُتَكَلِّم z "tekellüm eden, bir dili konuşan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kalama كَلَمَ z "konuştu" fiilinin mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütelezziz

Arapça lḏḏ kökünden gelen mutalaḏḏiḏ متلذِِّذ z "lezzet alan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça laḏḏa لَذَّ z "tatlı idi" fiilinin mutafaˁˁil vezninde (V) etken fiil sıfatııdır.

mütemadi

Arapça mdy kökünden gelen mutamādī متمادى z "temadi eden, süregiden, devamlı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madan مدٔى z "son, uzam, limit" sözcüğünün mutafāˁil vezninde (VI) etken fiil sıfatııdır.