müstebit

müstakim

Arapça ḳwm kökünden gelen mustaḳīm مستقيم z "dik duran, doğru" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قَامَ z "durdu" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır.

müstamel

Arapça ˁml kökünden gelen mustaˁmal مستعمل‎‎‎‎‎‎ z "işletilen, kullanılan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁamala عمل‎‎‎‎‎‎‎ z "işledi, yaptı" fiilinin mustafˁal vezninde (X) edilgen fiil sıfatııdır.

müstantik

Arapça nṭḳ kökünden gelen mustanṭiḳ مستنطق z "konuşturan" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naṭaḳa نطق z "konuştu" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır.

müstatil

Arapça ṭwl kökünden gelen mustaṭīl مستطيل z "uzun, uzayan, çekerek uzatılmış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ṭāla طال z "uzadı" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır.

müstear

Arapça ˁwr kökünden gelen mustaˁār مستعار z "eğreti, ödünç alınmış" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁāra عَارَ z "kusurlu idi, eğreti idi" fiilinin mustafˁal vezninde (X) edilgen fiil sıfatııdır.

müstebit
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Meninski, Thesaurus, 1680]
müstebidd: Solus in opere vel re aliqua versans [bir işi tek başına yürüten], habens quid proprium & peculiare [özel veya kendine özgü bir şeyi olan]

Köken

Arapça bdd kökünden gelen mustabidd مستبدّ z "yalnız, yalınmış, başına buyruk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça badda بَدَّ z "ayırdı, ayrıldı, açtı, apıştı" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır.

Daha fazla bilgi için istibdat maddesine bakınız.


22.09.2014
müstecap

Arapça cwb kökünden gelen mustacāb مستجاب z "(duaları) kabul olunmuş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça cāba جَابَ z "cevap verdi" fiilinin mustafˁal vezninde (X) edilgen fiil sıfatııdır.

müstecir

Arapça Acr kökünden gelen mustaˀcir مستأجر z "ücretle tutan, kiracı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça astaˀcara أسْتَأجَرَ z "ücretle tuttu, kiraladı" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır. Bu sözcük Arapça acr أجر z "ecir, ücret, kira bedeli" sözcüğünün (X) fiilidir.

müstefit

Arapça fyd kökünden gelen mustafīd مستفيد z "yararlanan, fayda gören" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça fāda فَادَ z "yararlandı" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır.

müstefreşe

Arapça frş kökünden gelen mustafraş مستفرش z "bir erkeğin istifraş hakkına sahip olduğu kadın, cariye" sözcüğünden türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça astifraşa إستفرش z "1. döşek yaydı, 2. bir kadını nikâhlı veya nikâhsız yatağa aldı" fiilinin mustafˁal vezninde (X) edilgen fiil sıfatııdır. Bu sözcük Arapça faraşa فرش z "yaydı, serdi" fiilinin (X) fiilidir.

müstehak

Arapça ḥḳḳ kökünden gelen mustaḥaḳḳ مستحَقّ z "hak edilen" veya Arapça ḥḳḳ kökünden gelen mustaḥiḳḳ مستحِقّ z "hak eden" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça ḥaḳḳa حَقّ z "hak idi" fiilinin mustafˁil vezninde (X) etken fiil sıfatııdır.