lugat

lös

Almanca Loess "gevşek dere toprağı" sözcüğünden alıntıdır. Almanca sözcük Almanca loesch "gevşek (İsviçre Almancası)" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *lausjan "çözmek, gevşetmek" fiilinden türetilmiştir. Germence fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *leus- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *lewh₃- (*lew-) kökünden türetilmiştir.

lösemi

Fransızca leucémie "kan kanseri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca Leukämie sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1848 Virchow, Alm. tabip.) Bu sözcük Eski Yunanca leukós λευκός z "beyaz" ve Eski Yunanca ʰaima ἁῖμα z "kan" sözcüklerinin bileşiğidir.

löve

Fransızca levée "1. kaldırma, toplama, 2. iskambilde el" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca lever "kalkmak, kadırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı dişilidir.

lubiyat

Arapça luˁbiyāt لعبيات z "oyunlar, oyun işleri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça lˁb kökünden gelen luˁb لعب z "oyun" sözcüğünün çoğuludur.

lubunya

Rusça lyubimaya любимая z "sevgili" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Rusça lyubit' любить z "sevmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *lewbʰ- biçiminden evrilmiştir.

lugat
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"dil, söz" [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
naḥv u taṣrīf u luġat ḥācet degül "... sözlük" [ Meninski, Thesaurus, 1680]
luğat, pl. luğāt: Lingua, idioma, loquela, lingua vernacula, & usit. vocabulum, ac vocabularium, dictionarium, lexicon.

Köken

Arapça lġw kökünden gelen luġa(t) لغة z "1. lakırdı, söz, sözcük, 2. dil (language)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça laġā لغا z "söz söyledi, lakırdı etti" fiilinin fuˁla(t) vezninde ismi merresidir. (NOT: Bu sözcük Aramice/Süryanice luwˁā לועא z "çene, boğaz, ses üretme aygıtı" sözcüğü ile eş kökenlidir. Aramice/Süryanice sözcük Akatça luχχu "boğaz, gırtlak" sözcüğü ile eş kökenlidir. )

Ek açıklama

Arapça sözcük esasen dilin, anlamdan bağımsız olan salt fonetik yönünü ifade eder. • Modern Türkçede ön plana çıkan ikinci anlamı, kitabu-l luġat "sözcükler kitabı" deyiminden türemiştir. Karş. kitābu-l-luġati-t-Türk “Türk Dilleri Kitabı”.

Benzer sözcükler

lugat paralamak, lugatçe, lugavi

Bu maddeye gönderenler

laga luga, lağv (ilga)


10.12.2015
lumbago

Latince lumbago "kalça ağrısı" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince lumbus "kalça" ve Latince ago "acı, ağrı" sözcüklerinin bileşiğidir.

lunapark

Luna Park "1902'de New York yakınlarındaki Coney Island'da kurulan eğlence parkının ticari adı" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Luna "ilk kez 1901'de Buffalo Dünya Sergisinde sergilendikten sonra Coney Island'a taşınan kanatlı uzay gemisinin adı" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Latince luna "ay" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *lówk-s-neh₂ (*lówk-s-nā) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *lewk- "ışıma, aydınlatma" kökünden türetilmiştir.

lup

Fransızca loupe "1. yumru, ur, topalak, 2. büyülteç" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca Lumpe "yumru, ur" sözcüğü ile eş kökenlidir.

lupus

Yeni Latince lupus "ciltte çeşitli ülserli hastalıklara verilen ad" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince lupus "(köpekgillerden) kurt" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *wĺ̥kʷos biçiminden evrilmiştir.

lutr

Fransızca loutre "su samuru, bu hayvanın kürkü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *otro- "su samuru" biçiminden alıntıdır.