laterna

lastikotin

İngilizce lasting coating "ceketlik kumaşa kalıcı parlaklık veren perdah" deyiminden alıntıdır. İngilizce deyim İngilizce last "devam etmek, kalıcı olmak" ve İngilizce coating "kaplama, perdah" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İngilizce sözcük İngilizce coat "dış giysi, örtü, bir şeyin dış yüzü" sözcüğünden +ing ekiyle türetilmiştir. İngilizce sözcük Eski Fransızca cote "kaba yünden üst giysi" sözcüğünden alıntıdır. )

lata

Fransızca latte "dar uzun ağaç veya metal parçası" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen latta sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence bir sözcükten alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir.

latan

Fransızca latent "gizil, potansiyel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen latens sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince latere "gizli kalmak, saklanmak" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *l̥h₂t-éh₁-i̯e- (*lat-ḗ-i̯e-) "saklı olmak" biçiminden evrilmiştir.

lateks

Yeni Latince latex "Hevea brasiliensis ağacının özsuyundan elde edilen kauçuk hammaddesi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1730 La Condamine ve Fresneau, Fr. bilim adamları.) Latince sözcük Latince latex "su, sıvı, özsuyu" sözcüğünden alıntıdır.

lateral

Fransızca latéral veya İngilizce lateral "enlemesine, yanal" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen lateralis sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince latus, later- "geniş, enli" sözcüğünden alıntıdır.

laterna
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"mekanik müzik aygıtı" [ Ahmed Rasim, Şehir Mektupları, 1897]
Cündi Meydanındaki atlı karacayı, üçbıyık Haralambo'nun laterinasını

Köken

Latince laterna magica "mekanik görüntü aygıtı (daha sonra müzikli çeşitleri de üretildi)" deyiminden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1671 Athanasius Kircher, Alm. yazar.) Latince deyim Latince lanterna veya lanterna "fener, lamba" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen lamptḗr λαμπτηρ z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca lámpō λάμπω z "ışımak" fiilinden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için lamba1 maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. Fransızca laterne, İngilizce lantern "fener". Batı dillerinde ışık ve görüntüyle ilgili çeşitli cihazların adı olan sözcük, Türkçede farklı anlam kazanmıştır.

Benzer sözcükler

laternacı


10.12.2015
latif

Arapça lṭf kökünden gelen laṭīf لطيف z "cömert, zarif, güzel" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça laṭafa لطف z "cömertlik etti, lütfetti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

latife

Arapça lṭf kökünden gelen laṭīfa(t) لطيفة z "latif şey, hoşluk, espri" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça laṭafa لطف z "cömertlik etti, lütfetti" fiilinin faˁīlā(t) vezninde sıfat dişilidir.

Latin

Fransızca Latin veya Latine "Latin dili ile ilgili olan, Latince konuşan" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen Latinus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latium "İtalya'da Roma kenti çevresindeki ova" özel adından +in° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince lātus "geniş, enli, yayvan" sözcüğünden türetilmiştir.

latte

İtalyanca café latte "sütlü kahve" deyiminden alıntıdır. İtalyanca deyim İtalyanca latte "süt" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen lac, lact- sözcüğünden evrilmiştir.

laubali

Arapça lā ubālī لا اُبالى z "umursamam" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça لا z "olumsuzluk edatı" ve Arapça bwl kökünden gelen ubālī اُبالى z "önemserim, umursarım" sözcüklerinin bileşiğidir. Arapça fiil Arapça bālā بالَى z "önemsedi, dikkate aldı, dert edindi" fiilinin (III)dr.