kumanda

kulübe

Farsça kulba veya kurbe كلبه/كربه z "küçük oda, hücre, dükkân" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kalýbē καλύβη z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kalyptō, kalyb- καλύπτω z "örtmek, saklamak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱel- "saklamak" kökünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kulüp

İngilizce club "1. kalın sopa, topuz, 2. belli bir yerde toplanan zümre, toplantı, dernek, klik" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Norsça (Vikingce) klubba "topak, topuz" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *klumb- biçiminden evrilmiştir.

kulvar

Fransızca couloir "dere yatağı, mecra, koşu yolu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca couler "akmak" fiilinden +(t)orium ekiyle türetilmiştir.

kum

Eski Türkçe aynı anlama gelen kum sözcüğünden evrilmiştir.

kuma

Orta Türkçe kuma "cariye, erkeğin ikinci karısı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen küni veya küŋ sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Orta Farsça knīg veya kanīg "kız" sözcüğünden alıntıdır.

kumanda
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Takvim-i Vekayi - gazete, 1835 yılından önce]
[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
kumanda: İdare, emir, talim-i askerî, serdarlık. Bir orduya kumanda etmek. uzaktan kumanda [ Milliyet - gazete, 1959]
teknenize göre pervane, uzaktan kumanda orijinal direksiyon kumanda cihazı [ Milliyet - gazete, 1966]
bir adet 'Trigatron kumanda cihazı ve teferruatı' pazarlıkla satın alınacaktır

Köken

Fransızca commande "emir, yönetim, özellikle askeri birlik yönetimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca commander "emretmek, yönetmek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen commandare fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince mandare "emanet etmek, tevdi etmek, görevlendirmek" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için manda2 maddesine bakınız.

Ek açıklama

Televizyonlar için elektronik kumanda cihazı Türkiye'de ilk kez 1984'te Vestel tarafından pazarlandı.

Bu maddeye gönderenler

komandit, komodor, kumandan


29.09.2017
kumandan

Almanca Kommandant veya Fransızca commandant "amir, bir askeri birliği yöneten" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca commander "emretmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

kumanya

İtalyanca compagna "1. gemi erzakının saklandığı depo, 2. gemi erzakı" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §212.) İtalyanca sözcük Latince compania "birlikte ekmek yeme" sözcüğünden evrilmiştir.

kumar

Arapça ḳmr kökünden gelen ḳimār veya ḳumār قُِمَار z "zarla oynanan talih oyunu" sözcüğünden alıntıdır.

kumarbaz

Arapça ḳimār ve Farsça bāz "oynayan, oynatan" sözcüklerinin bileşiğidir.

kumaş

Arapça ḳmş kökünden gelen ḳumāş قماش z "dokuma, bez" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ḳms kökünden gelen ḳūmīsā קומיסא z "gömlek" sözcüğünden alıntıdır.