kuma

kulunç

Arapça ḳlnc kökünden gelen ḳūlanc veya ḳūlinc قولنج z "özellikle bağırsakta ani ve şiddetli sancı, kolik" sözcüğü ile eş kökenlidir. Arapça sözcük Yeni Yunanca yazılı örneği bulunmayan *kōlingós κωλιγκός z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kōlikós κωλικός z sözcüğünden evrilmiştir. (Kaynak: Liddell & Scott, A Greek-English Lexicon sf. 1016: Dsc 2:54, Gal 8:40) Yunanca sözcük Eski Yunanca kṓlon κώλον z "kalın bağırsak" sözcüğünden türetilmiştir.

kulübe

Farsça kulba veya kurbe كلبه/كربه z "küçük oda, hücre, dükkân" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kalýbē καλύβη z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kalyptō, kalyb- καλύπτω z "örtmek, saklamak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱel- "saklamak" kökünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kulüp

İngilizce club "1. kalın sopa, topuz, 2. belli bir yerde toplanan zümre, toplantı, dernek, klik" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Norsça (Vikingce) klubba "topak, topuz" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *klumb- biçiminden evrilmiştir.

kulvar

Fransızca couloir "dere yatağı, mecra, koşu yolu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca couler "akmak" fiilinden +(t)orium ekiyle türetilmiştir.

kum

Eski Türkçe aynı anlama gelen kum sözcüğünden evrilmiştir.

kuma
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
küni: ḍarra [kuma] (...) küŋ: ama [cariye] Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
kuma - amasia [cariye veya metres] Türkiye Türkçesi: [ Lugat-i Halimi, 1477]
vesnī [Fa.]: İki ˁavratlar ki bir kişinüŋ nikāhı altındadur. Türkīce evvelkisine altçı, soŋrağıya kuma dérler. Çağatayca: [ Babürname, 1530]
özge χātun ve ġuması yok idi

Köken

Orta Türkçe kuma "cariye, erkeğin ikinci karısı" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen küni veya küŋ sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Orta Farsça knīg veya kanīg "kız" sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için kancık maddesine bakınız.

Ek açıklama

Moğolca kuma (aynı anlamda) Türkçeden alıntı olmalıdır.


04.10.2017
kumanda

Fransızca commande "emir, yönetim, özellikle askeri birlik yönetimi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca commander "emretmek, yönetmek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen commandare fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince mandare "emanet etmek, tevdi etmek, görevlendirmek" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

kumandan

Almanca Kommandant veya Fransızca commandant "amir, bir askeri birliği yöneten" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca commander "emretmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

kumanya

İtalyanca compagna "1. gemi erzakının saklandığı depo, 2. gemi erzakı" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §212.) İtalyanca sözcük Latince compania "birlikte ekmek yeme" sözcüğünden evrilmiştir.

kumar

Arapça ḳmr kökünden gelen ḳimār veya ḳumār قُِمَار z "zarla oynanan talih oyunu" sözcüğünden alıntıdır.

kumarbaz

Arapça ḳimār ve Farsça bāz "oynayan, oynatan" sözcüklerinin bileşiğidir.