komplo

kompilasyon

Fransızca compilation "1. içeriği başka eserlerden çalıntı olan kitap [esk.], 2. derleme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince compilatio "yağma, talan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince compilare "yağmalamak, ganimet almak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince pilare "yığmak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

komple

Fransızca complet "tam, tamam, dolu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen complētus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince complēre, complet- "tamamen doldurmak, tamamlamak, bitirmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince plēre "doldurmak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pleh₁- (*plē-) "çok olmak, dolu olmak" kökünden türetilmiştir.

kompleks

Fransızca complexe veya İngilizce complex "1. karmaşık, 2. karmaşa, psikolojide bastırılmış düşünce ve duygular sistemi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: İkinci anlamda 1907 Carl Gustav Jung, Alm. psikolog.) Bu sözcük Latince complexus "içiçe geçmiş, sarmaşık, kucaklama" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince plegere, plex- "katlamak, bükmek, burmak, sarmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

komplike

Fransızca compliqué "karmaşık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen complicatus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince complicare "ip bükmek, örmek, sarmak, katlamak, katıştırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince plicare "katlamak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

kompliman

İtalyanca complimento veya Fransızca compliment "1. lütuf, zarif davranış, 2. özellikle kadınlara yönelik zarif övgü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İspanyolca cumplimiento "zarif davranış" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca cumplir "gereğini yapmak, görevi yerine getirmek, nezaket göstermek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. İspanyolca fiil Latince complere, complet- fiilinden evrilmiştir.

komplo
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
komplo: Desise, fitne.

Köken

Fransızca complot "küçük entrika" sözcüğünden alıntıdır.


01.01.2011 den önce
komponent

İngilizce component "bileşen" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince aynı anlama gelen componens sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince componere "birbirine katmak, bir araya getirmek, tertip etmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

komposto

İtalyanca composta "1. bileşim, karışım, 2. meyve veya sebze karışımı, karışık reçel, hoşaf" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince compositus "karışım" sözcüğünün dişilidir. Bu sözcük Latince componere "bileştirmek, karmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

kompozisyon

Fransızca composition "1. bileşim, 2. beste" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen compositio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince componere "bir araya koymak, birleştirmek, inşa etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince ponere, posit- "koymak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

komprador

Fransızca ve İngilizce comprador "Marksist teoride emperyalistlerle işbirliği yapan yerli kapitalist" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Portekizce comprador "satın alıcı, Çin'deki Portekiz ticari kolonilerinde üreticilerden mal toplayan yerli aracı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Portekizce comprar "satın almak" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Portekizce fiil Latince comparāre "düzenlemek, hazırlamak, tedarik etmek, edinmek" fiilinden alıntıdır. Latince fiil Latince parāre "hazırlamak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

kompres

Fransızca compresse "bastırma, sıkıştırma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen compressum sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince comprimere "bastırmak, sıkıştırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatı nötrüdür. Latince fiil Latince premere, press- "basmak, sıkmak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.