kompleks

kompanse

Fransızca compenser "telafi etmek, dengelemek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Latince compensare "karşılıklı tartmak, ölçüştürmek" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Latince pensare "tartmak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

kompartıman

Fransızca compartiment "bölme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca aynı anlama gelen compartimento sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince compartire "paylaşmak, paylaştırmak" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Geç Latince fiil Latince pars, part- "pay, hisse" sözcüğünden con+ önekiyle türetilmiştir.

kompetan

Fransızca compétent "1. yarışmacı, 2. (mec.) muktedir, kabiliyetli" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince competens "yarışmacı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince competere "yarışmak" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince petere "koşmak, seğirtmek" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *péth₂- (*pét-) biçiminden evrilmiştir.

kompilasyon

Fransızca compilation "1. içeriği başka eserlerden çalıntı olan kitap [esk.], 2. derleme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince compilatio "yağma, talan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince compilare "yağmalamak, ganimet almak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince pilare "yığmak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

komple

Fransızca complet "tam, tamam, dolu" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen complētus sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince complēre, complet- "tamamen doldurmak, tamamlamak, bitirmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince plēre "doldurmak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *pleh₁- (*plē-) "çok olmak, dolu olmak" kökünden türetilmiştir.

kompleks
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"karmaşık (sıfat)" [ Cumhuriyet - gazete, 1933]
kompleks hâdiseleri tetkik etmek üzere toplanan bir konferans "psikoloji terimi (isim)" [ Cumhuriyet - gazete, 1938]
daha çocuklukta düğümlenen bir kompleks'in ilk fırsatta reaksiyonu

Köken

Fransızca complexe veya İngilizce complex "1. karmaşık, 2. karmaşa, psikolojide bastırılmış düşünce ve duygular sistemi" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: İkinci anlamda 1907 Carl Gustav Jung, Alm. psikolog.) Bu sözcük Latince complexus "içiçe geçmiş, sarmaşık, kucaklama" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince plegere, plex- "katlamak, bükmek, burmak, sarmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

Daha fazla bilgi için pli maddesine bakınız.


09.12.2015
komplike

Fransızca compliqué "karmaşık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen complicatus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince complicare "ip bükmek, örmek, sarmak, katlamak, katıştırmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır. Latince fiil Latince plicare "katlamak" fiilinden con+ önekiyle türetilmiştir.

kompliman

İtalyanca complimento veya Fransızca compliment "1. lütuf, zarif davranış, 2. özellikle kadınlara yönelik zarif övgü" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İspanyolca cumplimiento "zarif davranış" sözcüğünden alıntıdır. İspanyolca sözcük İspanyolca cumplir "gereğini yapmak, görevi yerine getirmek, nezaket göstermek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. İspanyolca fiil Latince complere, complet- fiilinden evrilmiştir.

komplo

Fransızca complot "küçük entrika" sözcüğünden alıntıdır.

komponent

İngilizce component "bileşen" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince aynı anlama gelen componens sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince componere "birbirine katmak, bir araya getirmek, tertip etmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

komposto

İtalyanca composta "1. bileşim, karışım, 2. meyve veya sebze karışımı, karışık reçel, hoşaf" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince compositus "karışım" sözcüğünün dişilidir. Bu sözcük Latince componere "bileştirmek, karmak" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.