kimyon

kimlik

Türkiye Türkçesi kim sözcüğünden Yeni Türkçe +lIk ekiyle türetilmiştir.

kimono

Fransızca ve İngilizce kimono "Japon biçimi entari" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Japonca kimono きもの z "giysi, entari" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Japonca ki "giysi, giyilen" (NOT: Japonca sözcük Japonca kiri "giymek" fiilinden türetilmiştir. ) ve Japonca mono "şey" sözcüklerinin bileşiğidir.

kimse

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) kimerse "kim ise" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kim erse deyiminden evrilmiştir.

kimya

Arapça kīmiyāˀ كيمياء z "kara büyü, metalleri dönüştürme ilmi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen χēmeía χημεία z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca χēmía χημία z "«Kara ülke», Mısır" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kimyager

Farsça kīmyā-kār كيمياگار z "kimya veya büyü ile uğraşan kimse" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça kīmyā كيميا z ve Farsça kār گار z "yapan, eden, uğraşan" sözcüklerinin bileşiğidir.

kimyon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Yadigâr-ı İbni Şerif, 1421? yılından önce]
lakin dārçīnī ve k.mnon ve anīson bunlar muvafık ola

Köken

Arapça kammūn veya kamnūn كمنون z "baharat olarak yenen bir tohum, cuminus" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kýminon κύμινον z sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen kamūn כמונא z sözcüğünden alıntıdır. Aramice/Süryanice sözcük Akatça aynı anlama gelen kamūnu sözcüğünden alıntıdır. Akatça sözcük Sumerce aynı anlama gelen gamun sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

Türkçeye Arapça veya Yunancadan alıntı olabilir. Yunanca biçimi antik çağda bir Arami lehçesinden alınmıştır. ▪ Rafal Rosól, Frühe semitische Lehnwörter im Griechischen sf. 55, Masson 51.


23.09.2017
kin

Farsça kīn veya kīne كين z "garaz, düşmanlık" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça kēn "kan davası, öç" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Avesta (Zend) dilinde kaēnā- "kan bedeli" sözcüğü ile eş kökenlidir. Avestaca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷoi̯-neh₂- (*kʷoi̯-nā-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kʷei̯-¹ "kan bedeli ödemek, kan davası gütmek" kökünden türetilmiştir.

kinaye

Arapça knw kökünden gelen kināya(t) كناية z "dolaylı anlatım, bir şeyi adını vermeden anma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kanā كنا z "dolaylı anlattı" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça kunya(t) كنية z "lakap" sözcüğünden türetilmiştir.

kinetik

Fransızca kinétique sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İngilizce kinetic (energy) "harekete ilişkin, devinimsel" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: y. 1850, George Thompson Lord Kelvin, İng. fizikçi) Bu sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kinētikós κινητικός z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kinéō κινέω z "hareket etmek" fiilinden +ik° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱei̯h2- "harekete geçirmek" kökünden türetilmiştir.

king

İngilizce king "1. kral, 2. iskambilde papaz" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski İngilizce cyning "soylu kişi, bey" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Germence aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *kuniŋg- biçiminden evrilmiştir. Germence biçim Germence yazılı örneği bulunmayan *kunjom "soy, aşiret" biçiminden türetilmiştir. Germence biçim Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ǵn̥h₁-i̯o- (*ǵn̥-i̯o-) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ǵenh₁- (*ǵen-) "doğurmak, üremek" kökünden türetilmiştir.

kinin

Fransızca quinine "Peru'da yetişen cinchona ağacının kabuğundan elde edilen ateş düşürücü ilaç" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca quina "cinchona ağacı kabuğu" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Quechua (İnka) dilinde kina "kabuk" sözcüğünden alıntıdır.