kez

keyfe keder

Arapça kayfa kadar كيف كدر z "ne gam?" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kayfa "nasıl" sözcüğünden türetilmiştir.

keyfi

Arapça keyf "hal, ruh hali" sözcüğünden +ī ekiyle türetilmiştir.

keyfiyet

Arapça kyf kökünden gelen kayfiyya(t) كيفيّة z "nasıllık, nitelik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kayfa كيف z "nasıl" sözcüğünün masdarıdır. Bu sözcük Arapça kayf كيف z "durum" sözcüğünden türetilmiştir.

keyif

Arapça kyf kökünden gelen kayf كيف z "hal, ruh hali" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kayfa "nasıl?" sözcüğünün faˁl vezninde türevidir.

keyvan

Farsça kayvān كيوان z "Satürn gezegeni" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Aramice/Süryanice aynı anlama gelen kēwān כון z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Akatça aynı anlama gelen kayamānu sözcüğünden alıntıdır.

kez
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: kezik [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
seniŋ kezigiŋ keldi [[senin sıran geldi] Türkiye Türkçesi: kezin [ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, 1320 yılından önce]
felek-i atlası dürdüm yedi kezin cevelân urdum [yedi defa dolandım] Türkiye Türkçesi: [ Yunus Emre, Bütün Şiirleri, 1320 yılından önce]
biŋ kez hacca vardın ise / biŋ kez gaza kıldın ise

Köken

Türkiye Türkçesi kezin "tekrar, yeniden" sözcüğü ile eş kökenlidir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kezik "dönüş, tekerrür, sıra" fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe kez- "dolanmak" fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için gez- maddesine bakınız.

Ek açıklama

TTü biçim muhtemelen kezin/gezin (aynı anlamda) zarfından kısaltmadır.


14.12.2015
keza

Arapça ka-ḏā كذا z "bu, şu (işaret sıfatı), böyle, şöyle (işaret zarfı)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ka ك z "gibi" ve Arapça ḏā ذا z "o" sözcüklerinin bileşiğidir.

kezalik

Arapça ka ḏāliki كذالك z "bunun gibi, böyle" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça ḏāliku ذالك z "bu" sözcüğünden türetilmiştir.

kezban

Kezban "bir kadın adı" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Farsça karzabân كرزبان z "göğün dokuzuncu katı, arş-ı ala" sözcüğünden alıntıdır.

kezzap

Farsça tīzāb تيز آب z "«keskin su», her çeşit asit" sözcüğünden alıntıdır.

kıbbe

Arapça ḳbb kökünden gelen ḳubayba(t) قبيبة z "kubbecik, içli köfte" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳubba(t) "kubbe" sözcüğünün fuˁayl vezninde küçültme halidir.