kazaz

kazan

Orta Türkçe kazğan "büyük bakır kap" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kazġan "kazılmış yer, çukur, hendek" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Eski Türkçe kaz- "oymak" fiilinden Eski Türkçe +(g)An ekiyle türetilmiştir.

kazan|mak

Eski Türkçe kazġan- "elde etmek, kazanmak" fiilinden evrilmiştir. (NOT: Eski Türkçe fiil Eski Türkçe kazıġ "toprak kazılarak elde edilmiş mal" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)An- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir. ) Bu sözcük Eski Türkçe kaz- "kazmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

kazara

Farsça ḳażārā قضارا z "kazaya, kaza ile" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça ḳaḍāˀ قضاء z "(tanrısal) yargı" sözcüğünden türetilmiştir.

kazaska

Rusça kazáska "Kazak kızı, Kazak dansı" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Kazak "Güney Rusya akıncılarına verilen ad" özel adından türetilmiştir.

kazasker

Arapça ḳāḍi'l-ˁaskar قاض العسكر z "ordu yargıcı" sözcüğünden alıntıdır.

kazaz
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Şeyhoğlu, Marzubânnâme terc., 1380]
ebrişüm kurdı gibi ḳazzāz dükkānın kurmış-idi [ Mercimek Ahmed, Kâbusname terc., 1432]
yā başmakçı, yā ḳazzāz yā bezzāz, bu cümleden birisiŋ

Köken

Arapça ḳzz kökünden gelen ḳazzāz قزّاز z "ipek tüccarı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳazz قَزّ z "çiğ ipek" sözcüğünün faˁˁāl vezninde meslek adııdır. Bu sözcük Farsça aynı anlama gelen ḳaz قز z sözcüğü ile eş kökenlidir.


25.08.2015
kazı|mak

Eski Türkçe kazı- "tırmalamak, eşelemek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe kaz- "eşmek" fiili ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir.

kazık

Eski Türkçe kazġuk veya kazŋuk "direk, kazık" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kaz- veya kazın- "hayvanı sağlam bir yere bağlamak" fiilinden Eski Türkçe +(g)Uk ekiyle türetilmiştir.

kâzip

Arapça kḏb kökünden gelen kāḏib كاذب z "yalancı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kaḏaba كذب z "yalan söyledi, aldattı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

kaziye

Arapça ḳḍy kökünden gelen ḳaḍīya(t) قضيّة z "dava, iddia, mesele, mantıkta önerme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳaḍā قضا z "yargıladı" fiilinin faˁīla(t) vezninde sıfat dişilidir.

kazuistik

Fransızca casuistique "1. tekil vakaları inceleyerek genelleme yöntemi, 2. ayrıntıya boğulma" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Yeni Latince casuistica "«vakacılık», (Katolik teolojisinde) zor vakalar karşısında vicdanen doğru olan davranışı belirleme yöntemi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince casus "vaka, hadise" sözcüğünden +ist° ekiyle türetilmiştir. Geç Latince sözcük Latince casus "1. düşüş, 2. şans, tesadüf" sözcüğü ile eş kökenlidir. Latince sözcük Latince cadere "düşmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.