kati

kateter

Fransızca cathéter veya İngilizce catheter "vücuttan bir sıvı boşaltmak için sokulan boru, şırınga" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kathētḗr καθητήρ z "daldırılan şey" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kathíēmi καθίημι z "batırmak, daldırmak, sokmak" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰiēmi, et- ἵημι, ετ- z "atmak" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katgut

İngilizce catgut "kedi bağırsağı, ameliyatlarda dikiş için kullanılan bağırsaktan yapılmış iplik" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce cat "kedi" (NOT: Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen cattus sözcüğünden alıntıdır. ) ve İngilizce gut "bağırsak" sözcüklerinin bileşiğidir.

katı

Eski Türkçe katıġ "sert, sıkı, zor" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kat- "katılaşmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

katık

Eski Türkçe katık "katılan şey" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kat- fiilinden Eski Türkçe +Uk ekiyle türetilmiştir.

katır

Eski Türkçe katır "at ve eşek melezi" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Soğdca aynı anlama gelen χartarē sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Soğdca χar "eşek" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kati
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

ḳat'iyet [ Nasırüddin Rabguzi, Kısasü'l-Enbiya, 1310]
χıtāb keldi; duˁānı icābet kıIdım, ḳatˁiyyetdin āmān berdim, namāzların éki rekˁat kıldım kat'a [ Selanikli Mustafa Ef., Tarih-i Selanikî, 1600]
size ḳaṭˁan قطعاً [kesinlikle] zarār gelmez kat'iyen [ Asım Ef., Burhan-ı Katı terc., 1797]
o deveye denir ki ḳaṭˁīyen uyuz olmamış ola.

Köken

Arapça ḳaṭˁī قطعى z "kesin, katı, tavizsiz" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳṭˁ kökünden gelen ḳaṭˁ قطع z "kesme" sözcüğünün nisbet halidir.

Daha fazla bilgi için kat2 maddesine bakınız.

Benzer sözcükler

kat'a, katiyen, katiyet, katiyetle


24.09.2017
katil1

Arapça ḳtl kökünden gelen ḳatl قَتْل z "öldürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳatala قَتَلَ z "öldürdü" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

katil2

Arapça ḳtl kökünden gelen ḳātil قاتل z "öldüren, öldürücü" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳatala قَتَلَ z "öldürdü" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

kâtip

Arapça ktb kökünden gelen kātib كاتب z "yazan, yazıcı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça kataba كَتَبَ z "yazdı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

katkı

Türkiye Türkçesi kat- fiilinden Türkiye Türkçesinde +gU ekiyle türetilmiştir.

katla|mak

Türkiye Türkçesi kat "tabaka" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.