katedral

katarakt

Fransızca cataracte "1. şelale, 2. göz perdesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca katarráktēs καταρράκτης z "şelale, dikey kapanan kale kapısı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca arássō, arag- αράσσω, αραγ- z "çarparak düşmek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katarsis

İngilizce catharsis "günah veya suçtan arınma" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kátharsis κάθαρσις z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kathaírō καθαίρω z "indirmek, aşağı almak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰaíreō ἃίρεω z "almak" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katastrof

Fransızca catastrophe "felaket" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca katástrophē κατάστροφη z "tepetaklak olma, devrilme, kader çarkının aşağı dönmesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca stréphō στρέφω z "dönmek" fiilinin fiilden türetilmiş isimidir.

katatoni

Fransızca catatonie "bazı psikozlarda görülen aşırı gergin veya aşırı durgun hal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca aynı anlama gelen Katatonie sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca katatónos κατατόνος z "aşırı gergin" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca katateinō κατατεινω z "aşırı gerilmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca teinō τεινω z "germek, gerilmek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katavasya

Yeni Yunanca katavasía καταβασία z "aşağı iniş, özellikle balıkların sonbaharda Karadeniz'den Marmara Denizine göçü" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca katavénō καταβαίνω z "aşağı inmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca baínō βαίνω, βατ- z "yürümek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katedral
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mehmed Bahaeddin (Toven), Yeni Türkçe Lugat, 1924]
katedral: Bir piskoposun nüfuzu altındaki yerlerde bulunan kiliselerin en büyüğü.

Köken

Fransızca cathedrale "piskoposluk makamı olan kilise" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen cathedralis ecclesia deyiminden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kathédra καθέδρα z "1. koltuk, 2. her çeşit makam, piskoposluk makamı" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca ʰédra ἕδρα z "oturma yeri, sandalye, koltuk" sözcüğünden kata+ önekiyle türetilmiştir. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sed-ro- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sed- "oturmak" kökünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için sedye maddesine bakınız.

Bu maddeye gönderenler

şezlong


19.08.2011
kategori

Fransızca catégorie sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince categoria sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca katēgoría κατηγορία z "1. itham, 2. Aristoteles mantığında bir özneye atfedilen özelliklerin her biri" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca katēgoreúō κατηγορεύω z "biri veya bir şey hakkında konuşmak, iddia etmek, itham etmek" fiilinden +ia ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca agoreúō αγορεύω z "konuşmak" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

kateşizm

Fransızca catéchisme "resmi bir öğretiyi soru-cevap şeklinde öğreten el kitabı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen catechismus sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca yazılı örneği bulunmayan *katēχismós κατηχισμός z biçiminden alıntıdır. Yunanca biçim Eski Yunanca kathēχízō κατηχίζω z "hocanın söylediğini sesli olarak tekrarlatmak, heca etmek" fiilinden türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ḗχō ήχω z "seslenmek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

kateter

Fransızca cathéter veya İngilizce catheter "vücuttan bir sıvı boşaltmak için sokulan boru, şırınga" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kathētḗr καθητήρ z "daldırılan şey" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kathíēmi καθίημι z "batırmak, daldırmak, sokmak" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca ʰiēmi, et- ἵημι, ετ- z "atmak" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katgut

İngilizce catgut "kedi bağırsağı, ameliyatlarda dikiş için kullanılan bağırsaktan yapılmış iplik" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce cat "kedi" (NOT: Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen cattus sözcüğünden alıntıdır. ) ve İngilizce gut "bağırsak" sözcüklerinin bileşiğidir.

katı

Eski Türkçe katıġ "sert, sıkı, zor" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kat- "katılaşmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.