katakulli

kat|mak

Eski Türkçe kat- "1. eklemek, karıştırmak [geçişli fiil], 2. katılaşmak [geçişsiz fiil]" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe ka- "koymak" fiilinden Eski Türkçe +It- ekiyle türetilmiştir.

kat1

Eski Türkçe kat "1. tabaka, büklüm, 2. (Oğuzca) yan, nezd" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ka- "koymak, katmak" fiilinden Eski Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir.

kat2

Arapça ḳṭˁ kökünden gelen ḳaṭˁ قَطْع z "kesme, (mec.) nehir geçme, yol alma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳaṭaˁa قَطَعَ z "kesti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

katafalk

Fransızca catafalque "üzerinde tabutun sergilendiği platform" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca catafalco "ağaçtan yapılmış iskele, platform" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince aynı anlama gelen catafalicum sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

katakomb

Fransızca catacombes "yeraltı mahzeni, mağara kilisesi" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince catacumba "5. yy'dan itibaren Roma yakınında Aziz Sebastian'a atfedilen yeraltı mezarının adı; her türlü yeraltı mezarı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince tumba "mezar" sözcüğünden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katakulli
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
katakulli: Hile, fesat, hokkabazlık, gözbağıcılık.

Köken

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

Ek açıklama

Yeni Yunanca katakoúlio "aşağı yuvarlanmak" fiilinden türetilmesi zorlamadır. • 19. yy'da diplomatik bir yazışmada Fransızca fait accompli "emrivaki" sözcüğünün Osmanlıca yanlış (fe ‎ف yerine iki noktalı kaf ق ile) okunuşundan türediği rivayet edilir.


27.08.2017
katalepsi

Fransızca catalepsie "geçici felç veya trans hali" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca katálēpsis κατάληψις z "yakalama, tutma, (mec.) felç" sözcüğünden alıntıdır.

kataliz

Fransızca catalyse, catalyt- "ayrışma, çözünme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen katálysis κατάλυσις z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca katalýō καταλύω z "birimlerine ayrıştırmak" fiilinden +sis ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Eski Yunanca lúō λύω z "çözmek" fiilinden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katalog

Fransızca catalogue "liste, bir dizinin ögelerini madde madde sıralayan yazı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca katálogos κατάλογος z "sicil, defter, liste" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca lógos λόγος z "seçme, ayırma, sayma" sözcüğünden kata+ önekiyle türetilmiştir.

katalpa

Yeni Latince catalpa "Amerika kökenli bir ağaç, catalpa bignonoides" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük K. Amerika dillerinden Catawba dilinde aynı anlama gelen catawba sözcüğünden alıntıdır.

katamaran

İngilizce catamaran sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Tamilce kattumaram "iki yanında denge çubukları bulunan kayık" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Tamilce kattu "bağlamak" ve Tamilce maram "tahta, çubuk" sözcüklerinin bileşiğidir.