kapı

kapari

Yeni Yunanca kápari κάπαρι z "çiçeklerinden turşu yapılan bir bitki, capparis spinosa" sözcüğünden alıntıdır.

kaparo

İtalyanca caparra "alışverişe mahsuben yapılan ön ödeme, pey akçesi" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca capo "baş, ön" (NOT: Bu sözcük Latince caput "baş" sözcüğünden evrilmiştir. ) ve İtalyanca arrabo "kaparo" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: İtalyanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen arrhabōn αῥραβων z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Aramice/Süryanice ˁrābōn ערבון z "güvence, pey, kaparo" sözcüğünden alıntıdır. )

kaparoz

Türkiye Türkçesi kap- fiilinden Türkiye Türkçesinde +oz ekiyle türetilmiştir.

kapasite

Fransızca capacité "alabilme veya yapabilme gücü, sığa" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen capacitas sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince capax, capac- "alabilen, hacimli, sığdıran" sözcüğünden +itas ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Latince capere, capt- "almak, tutmak, sığdırmak" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *keh₂p- (*kāp-) biçiminden evrilmiştir.

kapatma

Türkiye Türkçesi kapat- fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

kapı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: kapığ [ Orhun Yazıtları, 735]
temir kapıġka tegi süledim [Demirkapıya değin sefer ettim] Eski Türkçe: kapağ [ Uygurca Maniheist metinler, 900 yılından önce]
χroştag teŋri χormuzta teŋrige kapaġın aça bérti [Hroştag tanrı, Hormuzd tanrıya kapıyı açı verdi] Eski Türkçe: kapuğ [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
kapuġ: al-bāb. Kıpçakça: [ Codex Cumanicus, 1303]
porta - kabag ... capu

Köken

Eski Türkçe kapıġ "kapı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kap- "bitişmek, kapanmak" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kap- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Erken dönemden beri görülen kapu biçimi /p/ sesi etkisiyle ünlü yuvarlaklaşması gösterir. 17. yy'dan sonra küçük ses uyumunun devreye girmesiyle kapı tercih edilmiştir.

Benzer sözcükler

açık kapı, kapı almak, kapı kanadı, kapı kethüdası, kapı kulu, kapıcı, kapılanmak

Bu maddeye gönderenler

kapa- (kapatma, kepenk), kapalı


25.02.2019
kapik

Rusça kopeyka копейка z "rublenin yüzde biri olan metal para" sözcüğünden alıntıdır. Rusça sözcük Rusça kopyo копьё z "mızrak (eskiden paraların üzerinde olan mızraklı adam resminden dolayı)" sözcüğünden türetilmiştir.

kapiş

İtalyanca capisce "anlıyor" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük İtalyanca capere "anlamak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince capere "almak, tutmak" fiilinden evrilmiştir.

kapital

Fransızca ve İngilizce capital "1. başa ait, başkent, başlık, 2. baş para, sermaye, 3. baş harf" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen capitalis sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince caput, capit- "baş" sözcüğünden +al° ekiyle türetilmiştir. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *káput- biçiminden evrilmiştir.

kapitone

Fransızca capitonné "kabarık topak şeklinde bir dikiş tarzı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca capiton "yün veya ipek topağı" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük İtalyanca capitone "büyük baş" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince caput, capit- "baş" sözcüğünün büyütme halidir.

kapitülasyon

Fransızca capitulation "maddeler halinde yazılı anlaşma, şartname" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince capitulatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince capitulare "maddeler halinde yazmak" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Geç Latince fiil Latince capitulum "yazıda bölüm, madde, başlık" sözcüğünden türetilmiştir. Latince sözcük Latince caput, capit- "baş" sözcüğünün küçültme halidir.