kant

kano

Fransızca canot "ağaç kabuğundan oyulmuş kayık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca aynı anlama gelen canoa sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük O. Amerika dillerinden Karib dilinde bir sözcükten alıntıdır.

kanola

İngilizce canola "yemeklik yağ üretiminde kullanılan, suni olarak geliştirilmiş bir kolza türü" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1978 Kanada.) İngilizce sözcük İngilizce Canadian oil low acid "düşük asitli Kanada yağı" sözcüğünün kısaltmasıdır.

kanon

Fransızca canon "1. yasa, özellikle kilise yasası, 2. ilahilere özgü koro tekniği" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince canon "yasa" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kanōn κανών z "1. kargı, kamış, cetvel, 2. ölçü, yasa" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük İbranice ve Aramice/Süryanice ḳanē veya ḳaniyā קנה/קניא z "kamış, kargı" sözcüğünden alıntıdır.

kanser

Latince cancer "1. yengeç, 2. kanser tümörü, kanser" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Arkaik Latince yazılı örneği bulunmayan *carcr-os "yengeç" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kr̥-kr̥- "sert kabuklu" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kar-¹ "sert" kökünden türetilmiştir.

kanserojen

Fransızca cancerogène "kanser-doğuran" sözcüğünden alıntıdır.

kant
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Kutadgu Bilig, 1069]
ata pendi tutsa şakar bolġa ḳand [baba nasihati tutsa tatlı şeker olur] [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
ḳand: Kestirilmiş şeker. Nebat şekeri. Şeker gibi tatlı.

Köken

Arapça ḳand قند z "şeker kamışından elde edilen külçe şeker, şekerleme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen kand sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen khanḍa खण्ड z sözcüğünden alıntıdır. Sanskritçe sözcük Dravidce kanṭu "külçe" sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama

İngilizce sugar candy > candy "şekerleme" sözcüğü 13. yy'da Arapça sukkar ḳandī biçiminden alınmıştır.


14.11.2019
kantar

Arapça ḳntr kökünden gelen ḳinṭār قنطار z "1. büyük ağırlık birimi, 2. büyük terazi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Orta Yunanca kentinári(on) κεντηνάριον z "yüz librelik tartı birimi (yaklaşık 31 kg)" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Du Cange, Glossarium Mediae et Infimae Graecitatis sf. 1:633) Bu sözcük Latince aynı anlama gelen centenarium sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince centum "yüz" sözcüğünden +ari° ekiyle türetilmiştir.

kantara

Arapça ḳnṭr kökünden gelen ḳanṭara(t) قنطرة z "taş köprü, taş kemer" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice ḳəṭārā קְטָרָא z "kemer, tonoz" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḳəṭar קְטַר z "bağlamak (iki şeyi) koşmak" fiilinden türetilmiştir.

kantarma

Moğolca qantarga "atın dilini bastırmak suretiyle zaptetmeye yarayan demir araç" sözcüğünden alıntıdır. Moğolca sözcük Moğolca qantar- "gemlemek, atın dizginlerini sıkıca çekmek" fiilinden türetilmiştir.

kantaron

Yeni Yunanca kentávrion sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kentaúrion κενταύρειον z "şifalı bir bitki, centaurium" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük öz (EYun) Kentaúros κενταύρος z "Yunan mitolojisinde at gövdeli efsanevi varlık" özel adından +(t)ion ekiyle türetilmiştir.

kantat

Fransızca cantate "şarkılı kilise dramı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İtalyanca cantata "şarkılı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca cantare "şarkı söylemek" fiilinden türetilmiştir. İtalyanca fiil Latince aynı anlama gelen canere, cant- fiilinden evrilmiştir.