kaltaban

kalp2

Arapça ḳlb kökünden gelen ḳalb قَلْب z "değişme, dönme, tersine çevirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳalaba قَلَبَ z "döndürdü, çevirdi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

kalpak

Orta Türkçe kabalak "keçe külah" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kaba "keçe" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kalpazan

Farsça ḳalbzan قلبزن z "bozuk (tağşiş edilmiş) para basan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça ḳalb قلب z "bozuk" ve Farsça zan زن z "vuran, darp eden" sözcüklerinin bileşiğidir.

kalsedon

Fransızca chalcédoine veya İngilizce chalcedony "bir tür yarı değerli kristal" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen chalcedonius sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen χalkēdōn χαλκηδών z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük χalkēdōn "Anadolu'da bir kent, Kadıköy" özel adından türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kalsiyum

Yeni Latince calcium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1808 Sir Humphrey Davy, İng. kimyacı.) Latince sözcük Latince calx, calc- "kireç veya kireçtaşı (kalsiyum oksit)" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.

kaltaban
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]
Eşek ḳaltabānsın u ebleh deyyūs̠

Köken

Farsça kaltabān كلتبان z "pezevenk, deyyus" sözcüğünden alıntıdır.


25.05.2015
kaltak

Orta Türkçe kaltak "1. eyer köselesi, 2. ahlaksız adam, deyyus" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kalıt- "kaldırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

kalubela

Arapça ḳālū balā قالو بلا z "«evet dediler», Kuran'a göre Allah'ın 'ben sizin rabbiniz değil miyim?' sorusuna insanların verdiği cevap" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça ḳālū قالو z "dediler" ve Arapça balā بلا z "(olumsuz bir soruya cevaben) evet" sözcüklerinin bileşiğidir.

kalye

Arapça ḳlw kökünden gelen ḳalya(t) قلية z "kızartma, tavada kızartılmış yemek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳalā "yaktı, kızarttı" fiilinin faˁla(t) vezninde türevidir.

kalyon

Venedikçe galión veya İspanyolca galeón "12. yy'dan itibaren Akdeniz'de kullanılan kürekli ve yelkenli büyük gemi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Yunanca galéa γαλέα z "bir tür kürekli gemi, trireme" sözcüğünden türetilmiştir. Yunanca sözcük Eski Yunanca galeós γαλεός z "mersin veya köpek balığı" sözcüğünden türetilmiştir. (Kaynak: Du Cange, Glossarium Mediae et Infimae Graecitatis sf. 1:235)

kâm

Farsça kām كام z "sevgi, arzu, zevk" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Avesta (Zend) dilinde kāma- "sevmek" fiili ile eş kökenlidir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *kóh₂-mo-s (*kṓ-mo-s) biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *keh₂- (*kā-) "sevmek" kökünden türetilmiştir.