kalsedon

kalorifer

Fransızca calorifère "ısıtıcı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince calor "ısı" ve Latince ferre "taşımak, getirmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

kalp1

Arapça ḳlb kökünden gelen ḳalb قلب z "yürek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Akatça aynı anlama gelen ḳablu sözcüğü ile eş kökenlidir.

kalp2

Arapça ḳlb kökünden gelen ḳalb قَلْب z "değişme, dönme, tersine çevirme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳalaba قَلَبَ z "döndürdü, çevirdi" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

kalpak

Orta Türkçe kabalak "keçe külah" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kaba "keçe" sözcüğünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

kalpazan

Farsça ḳalbzan قلبزن z "bozuk (tağşiş edilmiş) para basan" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça ḳalb قلب z "bozuk" ve Farsça zan زن z "vuran, darp eden" sözcüklerinin bileşiğidir.

kalsedon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Milliyet - gazete, 1985]
'Kalsedon' veya öteki adıyla Kadıköy Taşı koyu kurşunimsi veya gri mavimsi renkte olan az değerli bir taştır.

Köken

Fransızca chalcédoine veya İngilizce chalcedony "bir tür yarı değerli kristal" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen chalcedonius sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen χalkēdōn χαλκηδών z sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük χalkēdōn "Anadolu'da bir kent, Kadıköy" özel adından türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

Ek açıklama

Sözcüğün nihai kökeni tartışmalıdır. Antik Xalkēdōn/Chalcedon (Kadıköy) yer adıyla irtibatlandırılması spekülatiftir. Karş. OED sv.


19.12.2014
kalsiyum

Yeni Latince calcium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1808 Sir Humphrey Davy, İng. kimyacı.) Latince sözcük Latince calx, calc- "kireç veya kireçtaşı (kalsiyum oksit)" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.

kaltaban

Farsça kaltabān كلتبان z "pezevenk, deyyus" sözcüğünden alıntıdır.

kaltak

Orta Türkçe kaltak "1. eyer köselesi, 2. ahlaksız adam, deyyus" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe kalıt- "kaldırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

kalubela

Arapça ḳālū balā قالو بلا z "«evet dediler», Kuran'a göre Allah'ın 'ben sizin rabbiniz değil miyim?' sorusuna insanların verdiği cevap" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça ḳālū قالو z "dediler" ve Arapça balā بلا z "(olumsuz bir soruya cevaben) evet" sözcüklerinin bileşiğidir.

kalye

Arapça ḳlw kökünden gelen ḳalya(t) قلية z "kızartma, tavada kızartılmış yemek" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳalā "yaktı, kızarttı" fiilinin faˁla(t) vezninde türevidir.