kadro

kadit

Arapça ḳdd kökünden gelen ḳadīd قديد z "dilimlenerek kurutulmuş et, pastırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadda قدّ z "uzunlamasına kesti, dildi" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

kadmiyum

Yeni Latince cadmium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1817 Friedrich Strohmeyer, Alm. kimyacı.) Latince sözcük Eski Yunanca kadmeîa καδμεῖα z "Thebai kenti yakınında çıkan bir kurşun minerali, kalamin" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Kadmos "Thebai kentini kuran efsanevi Fenikeli önder" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Fenike dilinde ḳdm "eski, kadim" sözcüğünden alıntıdır.

kadraj

Fransızca cadrage "çerçeveleme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca cadrer "çerçevelemek" fiilinden +age ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince quadrare "kare yapmak, dörtlemek" fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince quatuor, quadr- "dört" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

kadran

Fransızca cadran "pusula yüzü, üzerinde ibrenin döndüğü bölümlere ayrılmış yüzey" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince quadrans "dörde bölen, dört ana yönü gösteren yön yıldızı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince quadrare "dörtlemek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

kadril

Fransızca quadrille "dört kişilik gruplarla yapılan bir dans türü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca aynı anlama gelen cuadrilla sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İspanyolca cuadro "dörtlü, dörtgen, kare" sözcüğünden türetilmiştir. İspanyolca sözcük Latince aynı anlama gelen quadrum sözcüğünden evrilmiştir.

kadro
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"personel" [ Ali Seydi, Lisan-ı Osmanide Müstamel Lugat-i Ecnebiye, 1911]
bir daire, bir sınıf memurinin heyet-i mecmuası

Köken

Fransızca cadre "1. çerçeve, 2. çerçeveli tablo, özellikle personel çizelgesi, 3. idari personel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince quadrum "kare, dörtgen" sözcüğünden evrilmiştir.

Daha fazla bilgi için kare maddesine bakınız.

Ek açıklama

İkinci Meşrutiyet'in ilk yıllarındaki bürokratik tasfiye münasebeti ile Türkçede yaygınlık kazanmıştır.

Benzer sözcükler

kadrolaşmak, kadrolu, kadrosuz


08.08.2020
kadük

Fransızca caduc "hukuki geçerliliğini yitirmiş (belge, tüzel kişilik vb.)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince caducus "1. düşük, düşmüş, 2. varisi olmayan mülk" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince cadere "düşmek" fiilinden türetilmiştir.

kafa

Arapça ḳfw kökünden gelen ḳafā قفا z "başın arka tarafı, ense; genel anlamda baş" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳafā قفا z "ardından gitti, izledi" fiili ile eş kökenlidir.

kafadar
kafe

Fransızca café "1. kahve, 2. kahve içilen yer, kahvehane" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Türkiye Türkçesi kahve sözcüğünden alıntıdır.

kafein

Fransızca caféine "kahvede bulunan uyarıcı madde" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Almanca aynı anlama gelen Kaffein sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1830 F.F. Runge, Alm. kimyacı (1795-1867).) Bu sözcük Almanca Kaffee "kahve" sözcüğünden +in° ekiyle türetilmiştir. Almanca sözcük Türkiye Türkçesi kahve sözcüğünden alıntıdır.