kadmiyum

kadim

Arapça ḳdm kökünden gelen ḳadīm قديم z "önce olan, önceki, eski" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadama قَدَمَ z "önden gitti, önce idi" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

kadir1

Arapça ḳdr kökünden gelen ḳadr قَدْر z "1. ölçü, değer, 2. güç, kudret, yeterlik, 3. Ramazan ayında bir gece" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "ölçüştü, gücü yetti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

kadir2

Arapça ḳdr kökünden gelen ḳadīr قدير z "kudret sahibi (sadece tanrı için)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "gücü yetti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

kadir3

Arapça ḳdr kökünden gelen ḳādir قادر z "gücü yeten, muktedir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "gücü yetti" fiilinden alıntıdır.

kadit

Arapça ḳdd kökünden gelen ḳadīd قديد z "dilimlenerek kurutulmuş et, pastırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadda قدّ z "uzunlamasına kesti, dildi" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

kadmiyum
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Cemiyeti Tıbbiyei Osmaniye, Lugat-i Tıbbiye, 1873]
Cadmium [Fr.]: kadmiyum.

Köken

Yeni Latince cadmium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1817 Friedrich Strohmeyer, Alm. kimyacı.) Latince sözcük Eski Yunanca kadmeîa καδμεῖα z "Thebai kenti yakınında çıkan bir kurşun minerali, kalamin" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Kadmos "Thebai kentini kuran efsanevi Fenikeli önder" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Fenike dilinde ḳdm "eski, kadim" sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için kadim maddesine bakınız.


10.01.2018
kadraj

Fransızca cadrage "çerçeveleme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca cadrer "çerçevelemek" fiilinden +age ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince quadrare "kare yapmak, dörtlemek" fiilinden evrilmiştir. Latince fiil Latince quatuor, quadr- "dört" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir.

kadran

Fransızca cadran "pusula yüzü, üzerinde ibrenin döndüğü bölümlere ayrılmış yüzey" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince quadrans "dörde bölen, dört ana yönü gösteren yön yıldızı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince quadrare "dörtlemek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir.

kadril

Fransızca quadrille "dört kişilik gruplarla yapılan bir dans türü" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük İspanyolca aynı anlama gelen cuadrilla sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İspanyolca cuadro "dörtlü, dörtgen, kare" sözcüğünden türetilmiştir. İspanyolca sözcük Latince aynı anlama gelen quadrum sözcüğünden evrilmiştir.

kadro

Fransızca cadre "1. çerçeve, 2. çerçeveli tablo, özellikle personel çizelgesi, 3. idari personel" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince quadrum "kare, dörtgen" sözcüğünden evrilmiştir.

kadük

Fransızca caduc "hukuki geçerliliğini yitirmiş (belge, tüzel kişilik vb.)" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince caducus "1. düşük, düşmüş, 2. varisi olmayan mülk" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince cadere "düşmek" fiilinden türetilmiştir.