kadın

kadeh

Arapça ḳdḥ kökünden gelen ḳadaḥ قدح z "içki tası, bardak" sözcüğünden alıntıdır.

kadem

Arapça ḳdm kökünden gelen ḳadam قدم z "1. ön, öncelik, 2. adım, ayak" sözcüğünden alıntıdır.

kademe

Arapça ḳdm kökünden gelen ḳadama(t) قدمة z "basamak" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadama قدم z "adım attı, ayak bastı" fiilinin faˁala(t) vezninde ismi merresidir.

kader

Arapça ḳdr kökünden gelen ḳadar قَدَر z "1. ölçme, değer biçme, 2. ilahi kudret, alın yazısı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "ölçtü, ölçüştü" fiili ile eş kökenlidir.

kadı

Arapça ḳḍy kökünden gelen ḳāḍi قاضٍ z "yargıç" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳaḍā قضا z "yargıladı" fiilinin fāˁil vezninde etken fiil sıfatııdır.

kadın
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
ögüm ilbilge ḳatunı [anam İlbilge kraliçeyi] Eski Türkçe: [ Irk Bitig, 900 yılından önce]
avınçu ḳatun/χatun bolzun [cariye kraliçe olsun] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
kātūn [[Afrasiyab'ın kız soyundan gelenlere (hakan sülalesinden kadınlara) verilen ad]] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
ḳādın, ḳādün vulg. pro χātūn: Matrona, domina, materfamilias [hanımefendi]. Yeni Türkçe: kadınsı [ Cumhuriyet - gazete, 1951]
Likomediya kızları arasında kadınsı bir ömür sürerken Ülis geliyor

Köken

Eski Türkçe ḳātūn veya χātūn "kraliçe, Hakan eşi veya kızı" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Soğdca aynı anlama gelen χwatēn sözcüğünden alıntıdır.

Daha fazla bilgi için hatun maddesine bakınız.

Ek açıklama

Hatun sözcüğünün varyant biçimidir.

Benzer sözcükler

kadın göbeği, kadın kadıncık, kadın tuzluğu, kadınbudu, kadınsı


18.08.2017
kadırga

Orta Yunanca kátergon κάτεργον z "kürekli ve yelkenli bir tür büyük gemi, trireme" sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

kadife

Arapça ḳṭf kökünden gelen ḳaṭīfa(t) قطيفة z "hav, havlı kumaş, kadife" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳaṭafa قطف z "sıyırdı, tıraşladı, sütün kaymağını aldı" fiilinin faˁīlā(t) vezninde sıfat dişilidir.

kadim

Arapça ḳdm kökünden gelen ḳadīm قديم z "önce olan, önceki, eski" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadama قَدَمَ z "önden gitti, önce idi" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.

kadir1

Arapça ḳdr kökünden gelen ḳadr قَدْر z "1. ölçü, değer, 2. güç, kudret, yeterlik, 3. Ramazan ayında bir gece" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "ölçüştü, gücü yetti" fiilinin faˁl vezninde masdarıdır.

kadir2

Arapça ḳdr kökünden gelen ḳadīr قدير z "kudret sahibi (sadece tanrı için)" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳadara قَدَرَ z "gücü yetti" fiilinin faˁīl vezninde sıfatıdır.