kıyas

kıy|mak

Eski Türkçe kıy- "(bıçak veya başka aletle) kesmek, bedensel ceza vermek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe kıd- "kesmek" fiilinden evrilmiştir.

kıyafet

Arapça ḳyf kökünden gelen ḳiyāfa(t) قيافة z "1. kılık, dış görünüm, 2. kişinin görüntüsünden hangi aile veya aşirete mensup olduğunu anlama ilmi, 3. bir kavim veya aşirete özgü giyim tarzı" sözcüğünden alıntıdır.

kıyak

Eski Türkçe kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

kıyam

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳiyām قيام z "ayağa kalkma, kalkışma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قام z "durdu, ayağa kalktı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

kıyamet

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳiyāma(t) قيامة z "1. kalkışma, 2. İslam mitolojisinde ölülerin topluca dirilmesi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قام z "ayağa kalktı, durdu" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

kıyas
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Kutadgu Bilig, 1069]
negü tir eşitgil uḳuş meŋzetü / ḳıyās maˁnī birle aŋar yaŋzatu [akıl bunu neye benzetir işit, kıyas anlamı ile neyi kasteder] [ Aşık Paşa, Garib-name, 1330]
gel ḳıyās it sen anı kim ne bula

Köken

Arapça ḳys kökünden gelen ḳiyās قياس z "ölçüm, karşılaştırma, benzetme yoluyla akıl yürütme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāsa قاس z "ölçtü, karşılaştırdı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

Benzer sözcükler

kıyasen, kıyasi, kıyaslamak

Bu maddeye gönderenler

kayısı, mikyas, mukayese


17.04.2015
kıyı

Eski Türkçe kıdıġ "kenar" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kıd- "kesmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

kıyma

Eski Türkçe kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

kıymet

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳīma(t) قِيْمة z "değer, nicelik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قَامَ z "durdu, kıvamlı idi, değerli idi" fiilinin fiˁla(t) vezninde ismi merresidir.

kıymık

(NOT: Eski Türkçe kıyık veya kıyuk "kıyılmış şey, yonga" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. ) Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kıy- fiilinden Eski Türkçe +mUk ekiyle türetilmiştir.

kıytırık

Türkiye Türkçesi kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.