kıyı

kıyafet

Arapça ḳyf kökünden gelen ḳiyāfa(t) قيافة z "1. kılık, dış görünüm, 2. kişinin görüntüsünden hangi aile veya aşirete mensup olduğunu anlama ilmi, 3. bir kavim veya aşirete özgü giyim tarzı" sözcüğünden alıntıdır.

kıyak

Eski Türkçe kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

kıyam

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳiyām قيام z "ayağa kalkma, kalkışma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قام z "durdu, ayağa kalktı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

kıyamet

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳiyāma(t) قيامة z "1. kalkışma, 2. İslam mitolojisinde ölülerin topluca dirilmesi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قام z "ayağa kalktı, durdu" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

kıyas

Arapça ḳys kökünden gelen ḳiyās قياس z "ölçüm, karşılaştırma, benzetme yoluyla akıl yürütme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāsa قاس z "ölçtü, karşılaştırdı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.

kıyı
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
taluy ögüzke kıdığına tegürdi [okyanus ırmağının kıyısına vardılar]

Köken

Eski Türkçe kıdıġ "kenar" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kıd- "kesmek" fiilinden Eski Türkçe +I(g) ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kıy- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Karş. kırı/kırağ (aynı anlamda) < kır-. Karş. İngilizce shore "deniz kıyısı" < shear "kesmek"; Fransızca bord "kıyı" < Hintavrupa Anadilinde *bherdh- "kesmek". • Eski Türkçe eş anlamlı olan kıy- ve kıd- fiilleri müstakil olarak mevcuttur.


10.12.2015
kıyma

Eski Türkçe kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +mA ekiyle türetilmiştir.

kıymet

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳīma(t) قِيْمة z "değer, nicelik" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قَامَ z "durdu, kıvamlı idi, değerli idi" fiilinin fiˁla(t) vezninde ismi merresidir.

kıymık

(NOT: Eski Türkçe kıyık veya kıyuk "kıyılmış şey, yonga" sözcüğü ile eş kökenli olabilir; ancak bu kesin değildir. ) Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe kıy- fiilinden Eski Türkçe +mUk ekiyle türetilmiştir.

kıytırık

Türkiye Türkçesi kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +tUr- ekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

kız

Eski Türkçe kız "1. kıt, nadir, 2. cimri, 3. yetişkin olmayan dişi, bakire" sözcüğünden evrilmiştir.