kıvrak

kıvan|mak

Eski Türkçe kıb "kut, saadet, baht" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +(g)An- ekiyle türetilmiştir.

kıvanç

Türkiye Türkçesi kıvan- fiilinden Yeni Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

kıvılcım

Türkiye Türkçesi kığılça- "kıvılcımlanmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Im ekiyle türetilmiştir. Türkçe fiil kığıl kığıl "kıvılcımlanma anlatan söz" ses yansımalı sözcüğünden türetilmiştir.

kıvır|mak

Orta Türkçe kıvur- "bükmek, burmak" fiilinden türetilmiştir.

kıvırcık

Türkiye Türkçesi kıvır "kırışık, buruşuk" sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +çUk ekiyle türetilmiştir.

kıvrak
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Kıpçakça: "kıvırcık" [ Ebu Hayyan, Kitabu'l-İdrak, 1312]
kıvrak [[saçları kıvrık veya kıvırcık]] Türkiye Türkçesi: "... ince buruşuk kumaş" [ anon., Câmiü'l-Fürs, 1501]
Türkiye Türkçesi: kıskıvrak "sımsıkı" [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1683 yılından önce]
cümle kapucuları ve kapucubaşıyı kıskıvrak bağlayup Türkiye Türkçesi: [ Hamit Zübeyr & İshak Refet, Anadilden Derlemeler, 1932]
kıvrak: 1- çevik adam (...)

Köken

Orta Türkçe (sadece Kıpçak ve Oğuz lehçelerinde) kıvrak "kıvrık, kıvırcık" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Orta Türkçe kıvur- "bükmek, buruşturmak, kıvırmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kıvır- maddesine bakınız.

Ek açıklama

Kıskıvrak deyiminde "bükerek kıvrılmış" anlamındadır. Anlam yelpazesinin genişliği nedeniyle, orijinal semantik yükün bir kısmını günümüzde kıvrık sözcüğüne aktarılmıştır.

Benzer sözcükler

kıskıvrak


27.08.2017
kıvran|mak

Türkiye Türkçesi kıvra- "kıvrılmak, buruşmak" fiilinden Türkiye Türkçesinde +In- ekiyle türetilmiştir.

kıy|mak

Eski Türkçe kıy- "(bıçak veya başka aletle) kesmek, bedensel ceza vermek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe kıd- "kesmek" fiilinden evrilmiştir.

kıyafet

Arapça ḳyf kökünden gelen ḳiyāfa(t) قيافة z "1. kılık, dış görünüm, 2. kişinin görüntüsünden hangi aile veya aşirete mensup olduğunu anlama ilmi, 3. bir kavim veya aşirete özgü giyim tarzı" sözcüğünden alıntıdır.

kıyak

Eski Türkçe kıy- fiilinden Türkiye Türkçesinde +(g)Ak ekiyle türetilmiştir.

kıyam

Arapça ḳwm kökünden gelen ḳiyām قيام z "ayağa kalkma, kalkışma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḳāma قام z "durdu, ayağa kalktı" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır.