kültür

külot

Fransızca culotte "«kıçlık», kalça kısmı geniş pantolon, don" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca cul "kıç" sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcük Latince culus sözcüğünden evrilmiştir.

kült

İngilizce cult "mezhep, tarikat" veya Fransızca culte "ibadet usulü, dini töre ve törenler" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince cultus "işleme, ekip biçme" sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince colere "toprağı işlemek, ekip biçmek" fiilinin geçmiş zaman fiil-sıfatııdır.

külte

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

kültivar

İngilizce cultivar "doğal veya yapay mutasyonla elde edilen bitki alt-türü" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1923 L. H. Bailey, İng. botanikçi.) İngilizce sözcük İngilizce cultivated variety deyiminden türetilmiştir.

kültive

Fransızca cultiver "işlemek, terbiye etmek, yetiştirmek" fiilinden alıntıdır. Fransızca fiil Geç Latince cultivare "toprağı işlemek" fiilinden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince cultivus "işlenmiş" sözcüğünün isimden türetilmiş fiilidir. Geç Latince sözcük Latince colere fiilinden +(t)iv° ekiyle türetilmiştir.

kültür
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ziya Gökalp, 1924 yılından önce]
Fransızca kültür kelimesinin iki ayrı manası vardır. Bu manalardan birini 'hars', diğerini 'tezhip' tabiriyle tercüme ederiz. monokültür "tek ürüne dayalı tarım" [ Kadro (aylık dergi), 1932]
millet camialarını ziraatçi yahut hammaddeci ve monokültür şartları altında yaşayan sürüler halinde bırakmak

Köken

Fransızca ve İngilizce culture "1. ekip biçme, tarım, 2. terbiye, eğitim, 3. bir toplumun (eğitim yoluyla elde edilen) töre ve simgeleri" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen cultura sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince colere "ekip biçmek, toprak işlemek" fiilinden +(t)ura ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için kült maddesine bakınız.

Ek açıklama

Cultus, cultura, Latince colere "ekip biçmek" fiilinin perfekt kökünün türevleridir. Tarımsal çağrışım Batı dillerinde hâlâ canlıdır, ancak Türkçede algılanmaz (karş. İngilizce agriculture, cultivate vb.). • "Ortak töre ve simgeler" anlamı 19. yy sonlarında Alman akademik söyleminde ortaya çıkmış ve diğer dillere yayılmıştır.

Benzer sözcükler

akkültürasyon, bakteri kültürü, etnokültürel, kültür fizik, kültür mirası, kültür şoku, kültür turu, kültür varlığı, kültürel, kültürlü, monokültür


21.07.2018
külünk

Farsça kulung كلنك z "taş kazması, minkar" sözcüğünden alıntıdır.

külüstür

Yeni Yunanca kílistra κύλιστρα z "cambazhane, oyun yeri, ahırın bir bölümü" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca kylistḗrion veya kýlistra κυλιστήριον/κύλιστρα z "«yuvarlanma yeri», hayvanların toz ve çamurda debelendiği yer" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca kylíndō κυλίνδω z "yuvarlanmak" fiilinden +tēr ekiyle türetilmiştir.

kümbet

Farsça ve Orta Farsça gunbad گنبد z "kubbe" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Aramice/Süryanice ḳbb kökünden gelen aynı anlama gelen ḳubbtā קֻבְּתָא z sözcüğünden alıntıdır.

küme

Arapça kūma(t) كومة z "yığın, öbek, çokluk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen kýma κύμα z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca kýō κύω z "şişmek, kabarmak, top gibi olmak" fiilinden +ma(t) ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ḱewh₁- (*ḱew-) "içi boşalmak" biçiminden evrilmiştir.

kümes

Yeni Yunanca kimásion κοιμάσιον z "uyuma yeri" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca kimoúme κοιμούμαι z "yatmak, uyumak" fiilinden +ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Yunanca koimáō κοιμάω z "yatırmak, uyutmak" fiilinden evrilmiştir.