iskemle

iskarpin

Fransızca scarpin veya İtalyanca scarpino "hafif ayakkabı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük İtalyanca scarpa "ayakkabı, özellikle tahtadan yontulmuş pabuç, sabo" sözcüğünün küçültme halidir.

iskat

Arapça sḳṭ kökünden gelen isḳāṭ إسقاط z "düşürme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça saḳaṭa سَقَطَ z "düştü" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

iskele

İtalyanca scala "basamak, merdiven, gemilerin yanaştığı rıhtım" sözcüğünden alıntıdır. İtalyanca sözcük Latince scālae "basamak, merdiven" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Arkaik Latince yazılı örneği bulunmayan *scand-sla biçiminden evrilmiştir. Latince biçim Latince scandere "basamak çıkmak, tırmanmak" fiilinden türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *skendʰ- "basmak, tırmanmak" biçiminden evrilmiştir.

iskelet

Fransızca aynı anlama gelen squelette sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca skeletón σκελετόν z "1. kuruyup büzüşmüş şey, ceset, 2. iskelet" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca skéllomai σκέλλομαι z "kurumak, sertleşmek" fiilinden +t° ekiyle türetilmiştir. Yunanca fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *(s)kelh1- "kurumak" biçiminden evrilmiştir.

iskemi

Fransızca ischémie "kan dolaşımında duraklama" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen isχaimía ισχαιμία z sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ísχō ίσχω z "durdurmak, tutmak" ve Eski Yunanca ʰaíma ἁῖμα z "kan" sözcüklerinin bileşiğidir.

iskemle
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

iskemli [ Lugat-i Ni'metullah, 1540]
kursī [Ar.]: iskemli إسكملى dedükleri ve kerevete daχı dirler, taχt maˁnāsıŋa. [ Selanikli Mustafa Ef., Tarih-i Selanikî, 1600]
ve muḳābelelerinde iskemlī kodurup oturmağa izn-i humāyūn oldı iskemni [ Vartan Paşa, Akabi Hikâyesi, 1851]
dolabın önünde eski ceviz iskemni üzerinde bir kandil var

Köken

Yeni Yunanca skamníon σκαμνίον z "tabure, banko, sırtsız sandalye" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Latince aynı anlama gelen scabellum veya scabillum sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince scabere "yontmak" fiilinden +ell° ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama

Bizans Rumcası için ▪ Du Cange, Glossarium Mediae et Infimae Graecitatis sf. 2:1380. Karş. İtalyanca scabello "tabure". Türkçede tercih edilen biçim, İtalyancadan direkt bir alıntıyı, ya da Rumca lehçelerde varolup kayıtlarda görünmeyen *skamblí biçimini düşündürür.


26.09.2017
iskender

İskender "Bursa'da bir kebapçı dükkânı adı" özel adından türetilmiştir. Bu sözcük Arapça al-iskandar الإسكندر z "bir erkek adı, özellikle Büyük İskender" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aléksandros αλέξανδρος z "«er savan», bir erkek adı, özellikle Büyük İskender" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca aleksō αλεξω z "defetmek, kovmak, savmak" ve Eski Yunanca anēr, andr- ανηρ, ανδρ- z "erkek, adam, er" sözcüklerinin bileşiğidir.

iskete

Yeni Yunanca skathí σκαθί z "bir tür ötücü kuş, carduelis spinus" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen skánthos σκάνθος z sözcüğünden evrilmiştir.

iskonto

Fransızca escompte sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Geç Latince excomputare "indirim yapmak" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince computare "hesaplamak" fiilinden e(x)+ önekiyle türetilmiştir.

iskorbüt

Fransızca scorbut "C vitamini eksikliğinden doğan bir hastalık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Norsça (Vikingce) aynı anlama gelen skyrbjúgr sözcüğünden alıntıdır.

iskorpit

Yeni Yunanca skorpídion σκορπίδι z "«akrepçik», zehirli dikenleri olan bir balık" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yeni Yunanca ve Eski Yunanca skorpíos σκορπίος z "akrep" sözcüğünün küçültme halidir. Bu sözcük Ana-Samice aynı anlama gelen #ˁḳrb sözcüğünden alıntıdır.