intaniye

insülin

Fransızca ve İngilizce insuline "pankreasta Langerhans adacıkları tarafından salgılanan hormon" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1909 De Meyer, Fr. tabip.) Fransızca sözcük Latince insula "ada" sözcüğünden türetilmiştir.

inşa

Arapça nşA kökünden gelen inşāˀ إنشاء z "yaratma, kurma, yapılandırma, kompoze etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naşaˀa نشأ z "çıktı, belirdi, (su) kaynadı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

inşallah

Arapça in şāˀa-llāh إن شاء الله z "«Allah istesin», dilek deyimi" deyiminden alıntıdır. Arapça deyim Arapça in إن z "ki, dilek kipi edatı" ve Arapça şyA kökünden gelen şāˀa شاء z "istedi, istesin" ve Arapça allāh الله z sözcüklerinin bileşiğidir.

inşirah

Arapça şrḥ kökünden gelen inşirāḥ إنشراح z "ferahlık, gönül hoşluğu" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça şaraḥa شرح z "açtı" fiilinin infiˁāl vezninde (VII) masdarıdır.

intaç

Arapça ntc kökünden gelen intāc إنتاج z "sonuç doğurma, hazırlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça nataca نتج z "sonuç doğurdu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

intaniye
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Yeni Osmanlıca: intan "enfeksiyon" [ Tıngır & Sinapian, Istılahat Lugati, 1892]
Infection [Fr.]: sirayet, intan. Yeni Osmanlıca: intaniye "mikrobik hastalıklar uzmanlığı" [ Cumhuriyet - gazete, 1929]
bakteriyoloji ve entaniye seririyatı muallimi Kemal Hüseyin B.

Köken

Arapça ntn kökünden gelen intān إنتان z "kokuşma, çürüme" sözcüğünden +īya(t)1 ekiyle türetilmiştir. Arapça sözcük Arapça natana نتن z "kokuştu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için netameli maddesine bakınız.

Ek açıklama

Yeni Osmanlıca tıp terimlerindendir. 19. yy sonundan eski Osmanlıca sözlüklerde intān sözcüğüne rastlanmaz.


20.08.2019
inter+

Latince inter "bir şeyin içinde veya birkaç şeyin arasında olmayı bildiren edat ve önek" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én-tero-s (*én-tero-s) biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) kökünden türetilmiştir.

interaktif

İngilizce interactive "etkileşimli" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce interact "etkileşmek" fiilinden türetilmiştir. Bu sözcük Latince inter "içindelik veya karşılıklılık bildiren edat" ve Latince agere,act- "etmek, eylemek" sözcüklerinin bileşiğidir.

interkalasyon

Fransızca ve İngilizce intercalation "takvime gün veya ay ekleme, matematikte bir dizinin arasına eleman ekleme" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen intercalatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince intercalare "araya ay eklemek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince calare "1. yüksek sesle ilan etmek, , 2. yeni ayın çıkışını ilan etmek" fiilinden inter+ önekiyle türetilmiştir.

internet

İngilizce internet "bilgisayarlar arası ağ" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük İngilizce intercomputer network sözcüğünün kısaltmasıdır.

interpol

Fransızca ve İngilizce İnterpol "uluslararası polis işbirliği teşkilatı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Fransızca ve İngilizce international police "uluslararası polis" sözcüğünün kısaltmasıdır.