ince

inan|mak

Eski Türkçe ınan- "güvenmek, inanmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ına- biçiminden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

inanç

Eski Türkçe ınanç "güvenilen kimse, mutemet; bir unvan, vezir" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ınan- fiilinden Eski Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

inat

Arapça ˁnd kökünden gelen ˁinād عناد z "inat etme, keyfi veya sübjektif olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁanada عَنَدَ z "ısrar ve inat etti" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça ˁind عِنْد z "taraf, sübjektif görüş" sözcüğünden türetilmiştir.

inayet

Arapça ˁny kökünden gelen ˁināya(t) عناية z "1. ilgilenme, önemseme, 2. özellikle Allah'ın gösterdiği lütuf" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁanā عنا z "ilgilendirdi, kaygılandırdı, anlamlı idi" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

inbisat

Arapça bsṭ kökünden gelen inbisāṭ إنبساط z "genleşme, rahatlama, ferahlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça basaṭa بسط z "yaydı, açtı" fiilinin infiˁāl vezninde (VII) masdarıdır.

ince
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca Maniheist metinler, 900 yılından önce]
tonlar yumşak inçge étiglig yaratıġlıġ tilemez kolmaz [yumuşak ince süslü giysiler ve eşyalar istemez, dilemez] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
yinçge torku [[ince ipekli kumaş]], yinçge kız [[cariye]], yinçge kişi [[hassas veya dindar kişi]] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
ince hastalık: sadr illeti. ince saz: keman takımı.

Köken

Eski Türkçe inçge veya yinçge "ince, narin" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *yinç- "küçülmek? daralmak?" biçiminden Eski Türkçe +gA ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ñin(i)ş- biçiminden evrilmiştir.

Ek açıklama

Karş. Eski Türkçe yinçür- "boyun eğmek, hizmet etmek", yini- "doğurmak". • Karş. Moğolca nimgen "ince". Moğolca sözcük Türkçe *yinge eşdeğeridir.

Benzer sözcükler

ince hastalık, ince saz, inceden, incelmek, incelik, incelikli, inceltmek, incerek

Bu maddeye gönderenler

incele-, incik, incin-


15.06.2015
incele|mek

Türkiye Türkçesi ince sözcüğünden Yeni Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.

incentive

İngilizce incentive "1. özendirme, teşvik, 2. bir şirket elemanlarına ödül olarak verilen ayni hak veya ödül" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince incentivus "coşturan, harekete geçiren, oynatan (müzik)" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince incinere "şarkıya katılmak, eşlik etmek" fiilinden +()tiv° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince canere, cant- "şarkı söylemek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

inci

Eski Türkçe yinçü "inci" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Çince zhēn- zhū 珍珠 z "«kıymetli cevher», inci" sözcüğünden alıntıdır.

incik

Orta Türkçe inçik veya yinçik "bacağın ince bölümü, ayak bileği" sözcüğünden evrilmiştir. Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *yinç- "daralmak, incelmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

incil

Arapça incīl إنجيل z "Kuran'a göre Hıristiyan dininin kutsal kitabı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Süryanice ewangiliyon ܐܘܢܓܠܝܘܢ z "İsa'nın havarilerince yazılmış hayat hikâyesi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca euangḗlion ευαγγήλιον z "1. iyi haberci, müjdeci, 2. İsa'nın havarilerince yazılmış hayat hikâyesi" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca εῦ z "iyi, hayırlı" ve Eski Yunanca ángēlos άγγηλος z "elçi, haberci" sözcüklerinin bileşiğidir. (NOT: Yunanca sözcük Eski Yunanca aynı anlama gelen ángaros veya angérios sözcüğü ile eş kökenlidir. Yunanca sözcük Akatça aggaru "kraliyet hizmetkârı, ulak, elçi" sözcüğünden alıntıdır. )