inanç

in2

İngilizce in "1. iç, içeri, içeride, 2. moda olan şey" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *in "iç (edat)" biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) biçiminden evrilmiştir.

inak

Eski Türkçe ına- "güvenmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

inam

Arapça nˁm kökünden gelen inˁām إنعام z "nimet sunma, ihsan etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naˁama نَعَمَ z "hoşnut oldu, nimetlendi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

inan

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ına- "güvenmek" biçiminden Türkiye Türkçesinde +In ekiyle türetilmiştir.

inan|mak

Eski Türkçe ınan- "güvenmek, inanmak" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *ına- biçiminden Eski Türkçe +In- ekiyle türetilmiştir.

inanç
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Uygurca İyi ve Kötü Prens Öyküsü, 1000 yılından önce]
ol öḏün ınançları buyrukları χanka ınça tép ötündiler [o devrin vezirleri, komutanları hana şöyle deyip anlattılar] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ınanç: al-muˁtamad [[Bundan ötürü güvenilir komutanlara ınanç beg adı verilir.]] Türkiye Türkçesi: [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
inanc: Emin, mutemet, mutemen, mevsuk. Yeni Türkçe: [ Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu, 1935]
inanç = Akide, itikat

Köken

Eski Türkçe ınanç "güvenilen kimse, mutemet; bir unvan, vezir" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe ınan- fiilinden Eski Türkçe +(In)ç ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için inan- maddesine bakınız.

Ek açıklama

20. yy'a dek Türkçede "1. güvenilir kimse, 2. güvenilir belge, senet" anlamında kullanılırken, Dil Devrimi döneminde eylem adı anlamı yüklenmiştir.

Benzer sözcükler

inançlı, inançsız


28.12.2015
inat

Arapça ˁnd kökünden gelen ˁinād عناد z "inat etme, keyfi veya sübjektif olma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁanada عَنَدَ z "ısrar ve inat etti" fiilinin fiˁāl vezninde masdarıdır. Bu sözcük Arapça ˁind عِنْد z "taraf, sübjektif görüş" sözcüğünden türetilmiştir.

inayet

Arapça ˁny kökünden gelen ˁināya(t) عناية z "1. ilgilenme, önemseme, 2. özellikle Allahın gösterdiği lütuf" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁanā عنا z "ilgilendirdi, kaygılandırdı, anlamlı idi" fiilinin fiˁāla(t) vezninde masdarıdır.

inbisat

Arapça bsṭ kökünden gelen inbisāṭ إنبساط z "genleşme, rahatlama, ferahlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça basaṭa بسط z "yaydı, açtı" fiilinin infiˁāl vezninde (VII) masdarıdır.

ince

Eski Türkçe inçge veya yinçge "ince, narin" sözcüğünden evrilmiştir. Eski Türkçe sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *yinç- "küçülmek? daralmak?" biçiminden Eski Türkçe +gA ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ñin(i)ş- biçiminden evrilmiştir.

incele|mek

Türkiye Türkçesi ince sözcüğünden Yeni Türkçe +lA- ekiyle türetilmiştir.