in|mek

imtina

Arapça mnˁ kökünden gelen imtināˁ إمتناع z "kendini tutma, nefsini sakınma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça manaˁa مَنَعَ z "men etti, yasakladı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

imtiyaz

Arapça myz kökünden gelen imtiyāz إمتياز z "seçkin olma, ayrıcalık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça māza ماز z "seçti, ayırdı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

imtizaç

Arapça mzc kökünden gelen imtizāc إمتزاج z "karışma, alışma, uyum sağlama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça mazaca مزج z "(bir şeyi bir şeyle) karıştırdı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

imza

Arapça mḍy kökünden gelen imḍāˀ إمضاء z "geçirme, imzalama" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça maḍā مَضَا z "geçti, bitti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

in cin

Arapça ins ū cinn إنس و جنّ z "insan ve cin" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ins "insan cinsi" ve Arapça cinn "cin" sözcüklerinin bileşiğidir.

in|mek
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

Eski Türkçe: [ Orhun Yazıtları, 735]
balıkdakı tagıkmış tagdakı enmiş [şehirdeki dağa çıkmış, dağdaki inmiş] Eski Türkçe: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol tāġdın koḏı endi [dağdan aşağı indi] (...) én yér [iniş yer, çukur yer], én yok [iniş yokuş] Türkiye Türkçesi: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
inmek انمك اينمك vul. enmek: Descendere.

Köken

Eski Türkçe en- "aşağı inmek, yatmak, yatay olmak" fiilinden evrilmiştir.

Ek açıklama

TTü 19. yy'dan önce enmek telaffuzunun daha yaygın olduğu anlaşılmaktadır. Anadolu ağızlarında halen en- fiilinin yanısıra enecek "merdiven", enek "indirme kolu, şalter", endek "alt, aşağı" biçimleri görülür.

Benzer sözcükler

indi bindi, indirmek, indirim, indirimli, ingin, inik, inilmek, iniş yokuş, inme

Bu maddeye gönderenler

en2 (engel, enlem), engin, enik, enikonu, indirge-


27.07.2015
in1

Eski Türkçe in veya yin veya yın "vahşi hayvan yatağı" sözcüğünden evrilmiştir.

in2

İngilizce in "1. iç, içeri, içeride, 2. moda olan şey" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Germence yazılı örneği bulunmayan *in "iç (edat)" biçiminden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *h₁én (*én) biçiminden evrilmiştir.

inak

Eski Türkçe ına- "güvenmek" fiilinden Türkiye Türkçesinde +Uk ekiyle türetilmiştir.

inam

Arapça nˁm kökünden gelen inˁām إنعام z "nimet sunma, ihsan etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça naˁama نَعَمَ z "hoşnut oldu, nimetlendi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

inan

Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan *ına- "güvenmek" biçiminden Türkiye Türkçesinde +In ekiyle türetilmiştir.