imparatoriçe

imleç

Yeni Türkçe imle- "işaretlemek" fiilinden Yeni Türkçe +(g)Aç ekiyle türetilmiştir.

immanent

İngilizce ve Almanca immanent "(felsefede) içkin" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince immanere "içinde oturmak, ikamet etmek" fiilinden +ent° ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince manēre "kalmak, konmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *men-² "kalmak" biçiminden evrilmiştir.

immün

Fransızca immune "muaf, bağışık" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince immūnis "vergiden veya kamu hizmetinden muaf olan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince mūnus "kamu hizmeti, imece" sözcüğünden in+2 önekiyle türetilmiştir.

impala

İngilizce impala "Güney Afrika'ya özgü kızıl antilop" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Tswana aynı anlama gelen mpala sözcüğünden alıntıdır.

imparator

Latince imperator "ordu kumandanı, serdar, Roma'nın askeri hakimi olan Augustus'un benimsediği unvan" sözcüğünden alıntıdır. Latince sözcük Latince imperare "buyurmak, komuta etmek" fiilinden +(t)or ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince parare "tedarik etmek, donatmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

imparatoriçe
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Ahmed Resmî Ef., Rusya Sefaretnamesi, 1756]
hālen Roma imperatoriçası ve Ağuşturya dukası ve Macar kraliçası olan Mariya Tereza

Köken

Sırpça imperatoritsa "imparator eşi veya kadın imparator" sözcüğünden alıntıdır. Sırpça sözcük Latince imperator sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +IçA ekiyle türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için imparator maddesine bakınız.

Ek açıklama

Sırpça kralitsa modeline göre üretilmiş Slavca sözcüktür; Maria-Theresa'nın tahta geçişi münasebetiyle 1740 dolayında kullanıma girmiş olsa gerekir. Karş. çariçe, tanrıça.


31.12.2015
implant

İngilizce implant "fidan dikme, aşılama" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Fransızca aynı anlama gelen implanter sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Fransızca planter "sokmak, fidan dikmek" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

implementasyon

İngilizce implementation "(bir karar veya sözleşmeyi) icra etme, hayata geçirme, gerçekleştirme" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince implementum "içini doldurma" sözcüğünden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Bu sözcük Latince implēre "doldurmak, (koşulları) tamamlamak, yerine getirmek" fiilinden +ment° ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Latince plēre, plet- "doldurmak" fiilinden in+1 önekiyle türetilmiştir.

imrahor

Farsça mīr-i āχōr مير آخور z "ahır beyi, süvari kumandanı" deyiminden alıntıdır. Farsça deyim Farsça mīr مير z "bey" ve Farsça āχʷar veya āχōr آخور z "ahır" sözcüklerinin bileşiğidir.

imren|mek

Eski Türkçe amran- "arzulamak, sevmek" fiilinden evrilmiştir. Eski Türkçe fiil Eski Türkçe yazılı örneği bulunmayan amul veya *amur "halim, yumuşak, sevimli" sözcüğünden Eski Türkçe +(g)An- ekiyle türetilmiştir.

imsak

Arapça msk kökünden gelen imsāk إمساك z "tutma, tutumluluk, oruç tutma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça masaka مسك z "tuttu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.