imece

imaret

Arapça ˁmr kökünden gelen ˁimāra(t) عمارة z "bayındırlık, yapılaşma, kamusal yapı" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ˁamara عَمَرَ z "can verdi, şenlendirdi" fiilinin fiˁāla(t) vezninde ismi merresidir.

imbat

İtalyanca imbatto "deniz esintisi" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant sf. §341) İtalyanca sözcük İtalyanca battere sözcüğünden in+1 önekiyle türetilmi olabilir; ancak bu kesin değildir.

imbik

Arapça nbk kökünden gelen anbīk أنبيك z "damıtma şişesi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Farsça ābnīk ابنيك z "saf su" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Bu sözcük Farsça āb "su" ve Farsça nīk "iyi, saf" sözcüklerinin bileşiğidir.

imdat

Arapça mdd kökünden gelen imdād إمداد z "el uzatma, yardım etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça madda مَدَّ z "uzadı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

imdi

Oğuzca imdi "şimdi" sözcüğünden evrilmiştir. Oğuzca sözcük Eski Türkçe aynı anlama gelen amtı veya amdı sözcüğünden evrilmiştir.

imece
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"topluca yapılan iş" [ anon., Ebâmüslim-nâme terc., 1500 yılından önce]
bugün Ebulχayruŋ imecesi vardur, gel varalum taχl yolalum [ Mühimme Defterleri, 1564]
sancağundan imeci tarīḳıyla muˁāvenete ādem tedārük olunmasın emridüp [ İbrahim Alaattin (Gövsa), Yeni Türk Lugatı, 1930]
imece: Köyün umumi işlerinde ve kendi işlerinde köy halkının müştereken çalışması.

Köken

Türkiye Türkçesi ˁammece "hep birlikte, kamuca" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. Türkçe sözcük Arapça ˁāmma(t) عامّة z "amme, kamu" sözcüğünden türetilmiştir.

Daha fazla bilgi için amme maddesine bakınız.


23.03.2018
imge

Türkiye Türkçesi im "işaret" sözcüğünden Yeni Türkçe +gA ekiyle türetilmiştir.

imha

Arapça mḥw kökünden gelen imḥāˀ إمحاء z "mahvetme, yok etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça maḥā مَحَا z "yok etti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

imitasyon

Fransızca imitation "taklit" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen imitatio sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince imitare "taklit etmek" fiilinden +(t)ion ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *ai̯m-eto- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *h₂ei̯m- (*ai̯m-) "kopya, suret" kökünden türetilmiştir.

imkân

Arapça mkn kökünden gelen imkān إمكان z "güç yetirme, gücü yetme, kudret bulma, potentia" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça makuna مَكُنَ z "güçlendi, pekişti" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

imla

Arapça mlw kökünden gelen imlāˀ إملاء z "yazı yazma veya yazdırma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Aramice/Süryanice mly kökünden gelen məlā, məley מְלָא z "1. doluluk, doldurma, 2. sesli harfleri bildiren noktaları eklenmiş yazı" sözcüğünün ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır. Bu sözcük İbranice māliˀa, məliˀah מלי z "dolu" sözcüğü ile eş kökenlidir.