ihsas

ihlas

Arapça χlṣ kökünden gelen iχlāṣ إخلاص z "1. kurtarma, kurtuluş, 2. samimiyet, doğruluk" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaṣa خَلَصَ z "arındı, kurtuldu" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ihmal

Arapça hml kökünden gelen ihmāl إهمال z "kendi haline bırakma, boş verme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça hamal هَمَل z "kendi başına bırakılmış (deve veya davar)" sözcüğünün ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ihraç

Arapça χrc kökünden gelen iχrāc إخراج z "çıkarma, harice atma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaraca خرج z "çıktı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ihram

Arapça ḥrm kökünden gelen iḥrām إحرام z "1. yasaklama, 2. yasak yere veya hareme girme, özellikle hac esnasında harem-i şerife girme, 3. hac giysisi" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥarama حَرَمَ z "yasakladı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ihsan

Arapça ḥsn kökünden gelen iḥsān إحسان z "güzellik yapma, karşılıksız verme, hediye" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥasuna حَسُنَ z "güzel idi" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ihsas
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Hoca Sa'deddin Ef., Tacü't-Tevârih, 1574]
ˁalāim-i ıhsās buyuruldukte [anlama/hissetme alametleri gösterildiğinde] [ Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]
ihsās: ('his'den heman farkı olmayıb, 'hissetdirme' manasını ise Arabîde asla ifade etmediğinden, o mana ile kullanılmamalı)

Köken

Arapça ḥss kökünden gelen iḥsās إحساس z "hissetme, algılama, sezme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥassa حَسَّ z "duydu, kokladı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

Daha fazla bilgi için his maddesine bakınız.

Ek açıklama

Öteden beri "sezme, algılama" anlamındayken, 20. yy başlarına doğru "sezdirme, hissettirme" anlamı öne geçmiştir.


22.05.2015
ihtar

Arapça χṭr kökünden gelen iχṭār إخطار z "uyarma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χaṭara خطر z "dikildi, aydı, duygu veya düşünceye kapıldı" fiilinin ifˁāl vezninde (IV) masdarıdır.

ihtida

Arapça hdy kökünden gelen ihtidāˀ إهتداء z "doğru yola gitme, mec. İslamı kabul etme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça hadā هَدَا z "yol gösterdi, uğurladı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

ihtikâr

Arapça ḥkr kökünden gelen iḥtikār إحتكار z "(özellikle buğdayda) stokçuluk veya istifçilik yapma, fiyat artışı beklentisiyle gıda maddesini stokta tutma" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥakara حكر z "stokçuluk yaptı, buğdayı elinde tuttu" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥākar חכר z "kiralama, özellikle buğday cinsinden ödenen arazi kirası" fiilinden alıntıdır.

ihtilaç

Arapça χlc kökünden gelen iχtilāc إختلاج z "kıvranma, spazm" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalaca خلج z "kıvrandı" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.

ihtilaf

Arapça χlf kökünden gelen iχtilāf إختلاف z "1. (gün ve gece gibi) zıt şeylerin ardarda gelmesi, alternasyon, 2. zıtlık, karşıtlık" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça χalafa خلف z "ardından geldi, yerine geçti, karşıt idi" fiilinin iftiˁāl vezninde (VIII) masdarıdır.