hortum

horon

Yunanca χorós χορός z "toplu yapılan raks, horon" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca χorós χορός z "1. raks, dans, 2. raks ederek şarkı söyleyen topluluk, koro, 3. raks yeri, oyun alanı" sözcüğünden evrilmiştir.

horoskop

Fransızca ve İngilizce horoscope "bir kimsenin doğum gününe göre bakılan fal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰōra ὡρα z "zaman, devre, çağ" (NOT: Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *i̯óh₁-r-eh₂ (*i̯ṓ-r-ā) biçiminden evrilmiştir. ) ve Eski Yunanca skopéō σκοπέω z "gözetlemek, seyretmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

horoz

Farsça χurōs veya χrōs خروس z "tavuğun erkeği" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen χrōs sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça χrōstan "bağırmak, çağırmak" fiilinden türetilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde χraos- "a.a., ağıt yakmak" fiili ile eş kökenlidir.

horozbina

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

hortla|mak

χort "horlama sesi, aniden çıkma sesi" ses yansımalı sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.

hortum
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"fil burnu" [ Şeyhoğlu, Marzubânnâme terc., 1380]
pīller sulṭānı (...) diledi kim kurdı χortumıyıla χord eyleye "... esnek su borusu" [ Ahmed Vefik Paşa, Lehce-ı Osmani, 1876]
χortum: (...) bez ve kösele tulumba hortumu hortumlamak "yasadışı gelir elde etmek" [ Milliyet - gazete, 1987]
Muhalefet partileri "Sömürü hortumları geliyor"diye açıklama yaparak

Köken

Arapça χrṭm kökünden gelen χurtūm خُرْتُوم z "hayvan burnu, özellikle gergedan ve fil burnu" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça χṭm kökünden gelen χaṭm خَتم z "hayvan burnu, kuş gagası" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥṭm kökünden gelen ḥūrṭamā חורטמא z "burun, özellikle hayvan burnu, kuş gagası" sözcüğünden alıntıdır. Aramice/Süryanice sözcük İbranice ḥṭm kökünden gelen ḥarṭūm חרטום z "burun" sözcüğü ile eş kökenlidir.

Daha fazla bilgi için hatmi maddesine bakınız.

Ek açıklama

“Su borusu” anlamı Türkçeye özgüdür. • Sudan'da bulunan Hartum kentinin adı "burun" anlamındadır.

Benzer sözcükler

hortumcu, hortumlamak


12.08.2017
host

İngilizce host "1. konuk ağırlayan, evsahibi, 2. network üzerinde hizmet veren bilgisayar" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Latince hospes, hospit- "konuk ağırlayan" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gʰósti-poti-s biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *gʰósti-s "yabancı, konuk" kökünden türetilmiştir.

hostel

İngilizce hostel "konukevi, özellikle gençler için ucuz konukevi" sözcüğünden alıntıdır. İngilizce sözcük Eski Fransızca hostel "konukevi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Geç Latince hospitale "konukevi, seyyah ve hastaların barınması için yapılan hayrat, zaviye" sözcüğünden evrilmiştir.

hostes

İngilizce hostess "konuk ağırlayan (kadın), ev sahibesi" sözcüğünden alıntıdır.

hoş

Farsça ve Orta Farsça χʷoş veya χoş خوش z "güzel, sevimli, memnun edici" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça ve Orta Farsça χoşnūd "memnun" sözcüğünden evrilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir.

hoşaf

Farsça χʷoşāb خوشآب z "«tatlı su», şerbet, komposto" sözcüğünden alıntıdır.