horon

hor1

Farsça ve Orta Farsça χʷār خوار z "alçak, aşağı, hakir" sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: McK 95.)

hor2

"genizden kalın ses" Ses yansımalı sözcüktür.

hora

Yunanca χorá χορά z "rakslar" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Yunanca χorón "raks, horon" sözcüğünün çoğuludur.

horanta

Farsça χorande خورنده z "yiyen" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Farsça χordan, χor "yemek" fiilinden +anda ekiyle türetilmiştir.

hormon

Fransızca ve İngilizce hormone "canlılarda cinsel ve diğer işlevleri düzenleyen kimyasal salgı" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1902 William Bayliss ve Ernest Starling, İng. tabipler.) Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰormáō ὁρμάω z "azdırmak, galeyana getirmek" fiilinden türetilmiştir.

horon
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

[ Codex Cumanicus, 1303]
ballo - Fa. ragsi [raksî] - Tr: koron horos [ Evliya Çelebi, Seyahatname, 1665]
kefere gibi χoros deperek (...) kuç kucağ olup χoros tepüp kuşak kuşağa yapışup χora depme semāˁı iderler

Köken

Yunanca χorós χορός z "toplu yapılan raks, horon" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Eski Yunanca χorós χορός z "1. raks, dans, 2. raks ederek şarkı söyleyen topluluk, koro, 3. raks yeri, oyun alanı" sözcüğünden evrilmiştir.

Ek açıklama

+on eki muhtemelen Yunanca sözcüğün akkuzatif halini (χορόν) belirtir. Diğer olasılık, lehçelerde sözcüğün nötr halinin (χορόν) kullanılıyor olmasıdır. Çoğul χορά biçiminin varlığı, ikinci olasılığı destekler. • Yaygın kanıya göre Yunanca sözcük esasen "avlu" anlamına gelen Latince hortus ile eşkökenlidir. ▪ Pierre Chantraine, Dict. étym. de la langue grecque sf. 1270 etraflıca tartıştığı bu tezi yetersiz bulur.

Bu maddeye gönderenler

hora, koro (haraç, koreografi)


10.12.2015
horoskop

Fransızca ve İngilizce horoscope "bir kimsenin doğum gününe göre bakılan fal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰōra ὡρα z "zaman, devre, çağ" (NOT: Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *i̯óh₁-r-eh₂ (*i̯ṓ-r-ā) biçiminden evrilmiştir. ) ve Eski Yunanca skopéō σκοπέω z "gözetlemek, seyretmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

horoz

Farsça χurōs veya χrōs خروس z "tavuğun erkeği" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen χrōs sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Orta Farsça χrōstan "bağırmak, çağırmak" fiilinden türetilmiştir. Orta Farsça fiil Avesta (Zend) dilinde χraos- "a.a., ağıt yakmak" fiili ile eş kökenlidir.

horozbina

Bu sözcüğün kökeni belirsizdir.

hortla|mak

χort "horlama sesi, aniden çıkma sesi" ses yansımalı sözcüğünden Türkiye Türkçesinde +lA- ekiyle türetilmiştir.

hortum

Arapça χrṭm kökünden gelen χurtūm خُرْتُوم z "hayvan burnu, özellikle gergedan ve fil burnu" sözcüğünden alıntıdır. (NOT: Arapça sözcük Arapça χṭm kökünden gelen χaṭm خَتم z "hayvan burnu, kuş gagası" sözcüğü ile eş kökenlidir. ) Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥṭm kökünden gelen ḥūrṭamā חורטמא z "burun, özellikle hayvan burnu, kuş gagası" sözcüğünden alıntıdır. Aramice/Süryanice sözcük İbranice ḥṭm kökünden gelen ḥarṭūm חרטום z "burun" sözcüğü ile eş kökenlidir.