helyotrop

helis

Fransızca hélice "burgu, spiral" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰéliks ἑλιξ z "burgu, özellikle asma filizi, yılan kıvrımı" sözcüğünden alıntıdır.

hellim

Arapça ḥlm kökünden gelen ḥālūm veya ḥallām حالوم z "yumuşak ve taze peynir" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥilm حلم z "yumuşaklık" sözcüğünden türetilmiştir.

helme

Arapça ḥlm kökünden gelen ḥalma(t) حلمة z "meme başı, emzik" sözcüğünden alıntı olabilir; ancak bu kesin değildir. Arapça sözcük Arapça ḥaluma حلم z "yumuşadı" fiili ile eş kökenlidir.

helot

Fransızca hélote "temel haklardan mahrum alt sınıfa mensup kişi, köle" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca Heilōtēs Εἱλώτης z "«Helos'lu», antik Sparta'da köleleştirilmiş bir sınıf" özel adından alıntıdır. Bu sözcük Hélos Ἕλος z "Peloponnes'te bir kent" özel adından türetilmiştir.

helva

Arapça ḥlw kökünden gelen ḥalwāˀ حلواء z "tatlı yiyecek, kurabiye, şekerleme" sözcüğünden alıntıdır. Arapça sözcük Arapça ḥlb kökünden gelen ḥalab حلب z "süt" sözcüğünün faˁlā vezninde türevidir. Bu sözcük Aramice/Süryanice ḥlb kökünden gelen aynı anlama gelen ḥalaw, ḥalwā חלב, חלבא z sözcüğü ile eş kökenlidir.

helyotrop
Tarihçe (tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler)

"cevher adı" [ Orhan Veli Kanık, 1941]
agat, helyotrop, gümüş gibi maddelerden bir bina yapılabileceğini farzedelim "... bitki adı" [ Milliyet - gazete, 1953]
Yabani helyotrop ormanlarının ortasında yemyeşil ağaçlarla çerçevelenen bu köy "... haritacılık terimi" [ Ekşi Sözlük, 2004]
helyotrop: haritacılıkta noktaların yerlerini belirtmek için kurulan yüksek kuleler

Köken

Fransızca héliotrope "«güne dönen», 1. mor-leylak rengi çiçeklerini güneşe döndüren bir bitki, 2. mor-leylak rengi, 3. bu renkte bir mineral, 4. haritacılıkta kullanılan bir aygıt" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰēliotrópos ἡλιοτρόπος z "güneşe dönen, bir çiçek adı" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰḗlios ἥλιος z "güneş" ve Eski Yunanca trépō τρέπω z "dönmek" sözcüklerinin bileşiğidir.

Daha fazla bilgi için heli(o)+, trop(o)+ maddelerine bakınız.


13.01.2018
helyum

Yeni Latince helium "bir element" sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: 1868 J. N. Lockyer ve E. Frankland, İng. kimyacılar.) Latince sözcük Eski Yunanca ʰēlios ἥλιος z "güneş" sözcüğünden +ium ekiyle türetilmiştir.

hem

Farsça ve Orta Farsça ham هم z "de, dahi (edat), bir, beraber, aynı (önek)" sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Eski Farsça ve Avesta (Zend) dilinde hama "bir, beraber, aynı" sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Hintavrupa Anadilinde aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *sem- biçiminden evrilmiştir.

hem(o)+

Fransızca hémo+ veya hémato- veya İngilizce haemo+ veya haemato+ "[bileşik adlarda] kan" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰaíma, ʰaímat- ἁῖμα z "kan" sözcüğünden alıntıdır. Yunanca sözcük Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *sai-mn̥- "yoğun sıvı, kan" biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadilinde yazılı örneği bulunmayan *seh2i- (*sai-) kökünden türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir. (Kaynak: Watkins, American Heritage Dict. of Indoeuropean Roots sf. 73.)

hematit

Fransızca hématite "kan taşı" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca ʰaimatítes ἁῖματίτες z "kan gibi" sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Eski Yunanca ʰaima, t- ἁῖμα z sözcüğünden +ite ekiyle türetilmiştir.

hematoloji

Fransızca hématologie "kan bilimi" sözcüğünden alıntıdır.